«Катынь җинаяте» битенең юрамалары арасында аерма

89 байт добавлено ,  7 лет назад
төзәтмә аңлатмасы юк
к
[[Файл:Trzy krzyze.jpg|right|300px|thumb|"Катынь" истәлекИстәлек комплексы]]
[[Файл:Katyn - decision of massacre p1.jpg|right|300px|thumb|Сталинның "Польша әсирләрен ату" карарына кул куюы]]
'''Катынь җинаяте''' яки '''Катынь атышы''' ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Катынь_җинаяте ''Katın' cinäyäte'']; {{lang-pl|zbrodnia katyńska}}) — [[1940 ел]]ның язында беркүп төркем [[Польша]] кешеләренең [[ССРБ]] ЭЭХК тарафыннан атып үтерелүе. Үтерелгәннәр арасында Польша татар офицерлары һәм зыялылары булган.
 
== Тарих ==
=== Совет-Польша сугышы ===
Совет-Польша сугышы вакытында , [[1920]] елда, Тухачевский җитәкчелегендәге Кызыл Гаскәр [[Варшава]]га һөҗүм иткән. Польша маршалы Пилсудский Татар Улан гаскәрләренә Тухачевский армиясегаскәре артыннан һөҗүм итәргә боерык биргән. 14 августта, сугышның хәлиткеч мизгелләрендә, Татар Уланнары Тухачевский гаскәрләренә һөҗүм иткәннәр һәм Кызыл АрмияГаскәр качып китәргә мәҗбүр була.
 
Күп совет гаскәриләре әсирлеккә эләккән: [[Русия]] чыганаклары буенча 200 мең кеше, 80 мең әсирлектә үлгән, [[Польша]] чыганаклары буенча - 80 мең кеше, 20 мең әсирлектә үлгән.
 
===Татар эскадроны===
[[1936]] елның язында Польша Гаскәрендә Татар эскадроны, 13-нче Вильно полкы оешкан. [[1939]] елның сентябрь ахырында фашистларга каршы Медыка янындагы сугышта Татар эскадроны батырлык күрсәтеп чигенергә дучар булган. Фашистлар һөҗүмнәренә карамастан Татар эскадроны өлеше фашист чолганышыннан чыгып котылган, ләкин бүтән Татар эскадроны өлеше Фашистфашист һәм Советсовет әсирлегенә эләккән.
 
[[Варшава]]ны буйсындырганнан соң алман фашистлары татарлардан үч алганнар: Варшава татар зиратын мәсхәрәләгәннәр, аның урынына танк ангары оештырганнар. Фашистлар Варшава татар мәчетен җимергән;, татар мөфтиятенең бай архивы юк ителгәниткәннәр, Польша татар китапханәсе яндырылганяндырганнар. Татар эскадроны гаскәриләренең күпчелеге Польша һәм Аурупаның башка дәүләтләрендәге каршылыкантифашист каршылыгы хәрәкәтенә кушылганнар. Совет оккупациясе заманында берничә татар мәчете җимерелгән.
 
Совет әсирлегенә эләккән Польша татар эскадроны гаскәриләре гомуми Польша әсирләре язмышын НКВД лагерьларында үткәргәннәр.
== Истәлек ==
[[Файл:KatynPL-wejscie.jpg|right|300px|thumb|Катынь Истәлек комплексы капкасы]]
Катынь урманында Истәлек комплексы [[2000]] елда ачылган. Хәрби зиратында 4241 үтерелгән Польша офицерлары күмелгән, үтерелгән татар офицерларының каберләре дә бар.
 
Һәрбер Катынь Хәтер гыйбадәтендә татар мөселман рухание катнаша.
* [http://katyn.ru/index.php?go=Pages&in=view&id=26 Выписка из протокола №13 заседания Политбюро ЦК ВКП(б) «Особая папка» от 5 марта 1940 г. «Вопрос НКВД СССР»] {{ref-ru}}
* Лебедева Н. С. Четвертый раздел Польши и катынская трагедия // Другая война, 1939-1945 / Бушуев В. Г.. — М.: Российский государственный гуманитарныый университет, 1996. — С. 237-295. — 487 с. — ISBN 5-7281-0053-8
[[Төркем:Татарлар]][[Төркем:Тарих]]
 
[[Төркем:Катынь җинаяте]]
[[Төркем:Икенче бөтендөнья сугышы]]
22 323

правки