«Арпа» битенең юрамалары арасында аерма

198 байт убрано ,  7 ел элек
к
wikify, replaced: — → – (2) using AWB
к (wikify, replaced: — → – (2) using AWB)
'''Арпа''' (Hordeum vulgare) – Кыяклылар гаиләлеге, Hordeum ыругыннан үләнчел үсемлек.
 
Бик борынгы [[авыл хуҗалыгы]] культурасы. Арпа орлыгы [[ярма]], [[сыра]] һәм фураж өчен файдаланыла. Иртә өлгерүчән сабан һәм уҗым үсемлеге. Башакчыклары бер чәчәкле, алар башак күчәренең һәр буынында өчәрләп урнаша. Кылчыклары озын. Үзеннән серкәләнүче үсемлек. Арпа бөртеклеләр арасында иң тиз өлгерә торган культура, шуңа күрә аны Ерак Көньякта һәм биек тауларда үстерергә мөмкин.<ref name="tatknigafund.ru">[http://www.tatknigafund.ru/books/1760/read#page401 Мәүлүдова Л.Г., Ботаника: Югары төзелешле үсемлекләр системасы: Югары уку йортлары өчен дәреслек бит401]</ref>
 
Арпаның ике төре: ике рәтле арпа (H. distichon) һәм гади (дүрт-рәтле) арпа (H. vulgare) игелә. Беренче төрнең һәр төркемендә уртанчы башакчык кына уңдырышлы, калганнары редукцияләшкән. Икенче төрнең барлык башакчыкларында да бөртекчеләр барлыкка килә.
[[File:BarleyEars.JPG|thumb|left|Ике рәтле һәм алты рәтле арпа]]
 
Арпа бөртегеннән он, ярдырмаган һәм ярдырган арпа ярмасы ясыйлар, кофе суррогаты әзерлиләр. Орлыгыннан сыра кайнатканда сосла алалар. Арпа шулай ук мөһим терлек азыгы. Озын кылчыклы арпа (H. jubatum) декоратив үсемлек.<ref>[http://www. name="tatknigafund.ru"/books/1760/read#page401 Мәүлүдова Л.Г., Ботаника: Югары төзелешле үсемлекләр системасы: Югары уку йортлары өчен дәреслек бит401]</ref>
 
[[Файл:Gerstenkorrels Hordeum vulgare.jpg|200px|thumb|right|]]
12 122

правки