«Биологик классификация» битенең юрамалары арасында аерма

к
r2.6.4) (робот кушты: rue:Біолоґічна класіфікація; косметик үзгәртүләр
к (r2.6.4) (робот кушты: rue:Біолоґічна класіфікація; косметик үзгәртүләр)
'''Биологик классификация''' ({{Lang-la| ''classis (сыйныф) һәм facio (эшлим, ясыйм)''}}) - тере организмнар бөтен күплеген иерарх итеп берләштерелгән таксоннар системасы буенча аеру [1]. Хәзер галимнәргә 2 миллионлап хайваннар һәм 400 меңләп үсемлекләр төрләре билгеле [2], һәм һәрвакыт яңа төрләр ачыла.
== Классификация тарихы ==
=== Беренче классификация ===
[[FileФайл:Aristotle Altemps Inv8575.jpg|thumb|Аристотель (384-322 б.э.к.)]]
Беренче классификацияне [[Аристотель]] тәкъдим иткән. Ул организмнарны төзелеше кыенлыгы буенча аерган. Аристотель Тәбигать Баскычын төзгән [2]. Галим хайваннраны ике төркемгә бүлгән: канлылар һәм кансызлар. Канлылар хәзерге [[биологик сыйныф|сыйныфларга]] охшаган төркемнәргә бүленгән. Аристотель белән 450 формалар турында белешмә бирелгән [1].
 
Әмма Аристотель классификация популярлык алган. Швейцар галиме Шарль Бонне биеклегенә ангелларны һәм архангелларны кушкан [2].
 
=== XVIII гасыр уртасы ===
[[FileФайл:Buffon 1707-1788.jpg|thumb|left|[[Бюффон|Жорж Луи Леклер де Бюффон]] (1707-1788)]]
Ләкин шуннан 2-3 меңләп хайваннар турында белешмә барлыкка килгән, һәм Баскыч кыен булып чыга башланган.
 
Бюффон үрнәге бик кызыклы һәм ышандыргыч.
 
=== Карл Линней ===
[[FileФайл:Carl Linnaeus.jpg|thumb|[[Карл Линней]] (1707-1778)]]
1735 елда Лейден голланд шәһәрендә "Тәбигать системасы" китабының беренче басмасы чыга. Авторы - Карл Линней, яшь швед Ботанигы, медицина докторы. Кулъязма 14 бит кенә тоткан, әмма алар зур форматта булганар. Бу битләрдә таблицаларда минераллар, үсемлекләр, хайваннар кыска белешмә бирелгән. Ул Линней вакытларында өч патшалыклар классификациясе булган.
 
 
Хәзер без Линней белән уйлап тапкан бинар нуменкулатураны (беренче урында ыру исемен кую, икенче урында - төр исемен кую системасын (латин телендә!)) кулланабыз. Линней хезмәтләрендә [[төр]], [[биологик ыру|ыру]], [[биологик тәртип|тәртип]], [[биологик сыйныф|сыйныф]] таксоннары барлыкка килә [1].
== Хәзерге систематика ==
Хәзерге систематика төрләрнең тарихына карый. Ул нык эволюция теориясе белән бәйләнгән.
 
*Төр
 
== Искәрмәләр ==
# {{Цитата|Автор=Аристотель (икенче чыганактан, рус теленә тәрҗемәсе)|Стремление природы к изменеию от простого и несовершенного к сложному и совершенному}}
2."Естественная история, всеобщая и частная" (рус.)
 
== Чыганаклар ==
# Большая энциклопедия животных. - М.: ОЛМА-ПРЕСС Образование, 2005. - 640 ил.
# Я познаю мир: Биология: Дет. энцикл./Б.Ф. Сергеев; Худож. О.П. Багина, С.В. Наугольных, О.А. Герасина и др. - М.: ООО "Издательство АСТ": ООО "Издательство Астрель": ЗАО НПП "Ермак", 2004. - 398 [2] с.: ил.
 
[[Төркем:Систематика]]
[[qu:Mitan kamay katiguriya]]
[[ro:Clasificare științifică]]
[[ru: Биологическая систематика]]
[[rue:Біолоґічна класіфікація]]
[[sah:Биология классификацията]]
[[sc:Classificatzione sientìfica]]
94 713

правок