«Älifba» битенең юрамалары арасында аерма

100 байт убрано ,  11 ел элек
төзәтмә аңлатмасы юк
к Elifba» бите «Älifba» битенә күчерелде)
|+ align=bottom style="text-align:right;" |
|-
! style="font-weight:normal;" | DonjaDönyä '''[[Elifba]]'''älifba tarihytarixı<br>
|-
|
[[OortaUrta BakyrBaqır CoryÇorı Elifbasyälifbası]] m.k. 19. asyrğasır.
[[BirinciBerençe Keldani Elifbasyälifbası]] m.k. 14. asyrğasır.
*[[Ugarit Elifbasyälifbası]] m.k. 13. asyrğasır
*[[FenikijFiniki Elifbasyälifbası]] m.k. 11. asyrğasır
**[[Ibranijİbrani Elifbasyälifbası]] m.k. 9. asyrğasır
***[[ChumerŞumer Elifasyälifası]] m.k. 6. asyrğasır
**[[AramijAramey Elifbasyälifbası]] m.k. 9. asyrğasır
***[[Ibranijİbraniy Elifbasyälifbası]] m.k. 3. asyrğasır
***[[PehlewijPehlewi Elifbasyälifbası]] 224
***[[ArepĞäräp Elifbasyälifbası]] 4. asyrğasır
**[[Grek Elifbasyälifbası]] 8. asyrğasır
***[[Glagolitsa]] 862
****[[Kiril Elifbasyälifbası]] 10. asyrğasır
***[[Eski Italikİtalik Elifbaälifbası]] m.k. 8. asyrğasır
****[[Latin elifbasyälifbası]] m.k.7. asyrğasır
****[[RoonRun jazowyyazuı]] 2. asyrğasır
|}
'''Älifba''' här telneñ awazlarına turı kilgän häreflär tezemeder. "Älifba" süze [[ğäräp tele]]neñ berençe ike härefe isemennän oyışqan.
 
[[Tatar tele]]neñ häzerge waqıtta bernäçä älifbası bar:
1. Räsmi bularaq qullanışta bulğanı - [[Kiril älifbası]].
2. [[2000]]. yıllar başında kertelä başlanğan, läkin soñraq Räsäy xökümäte tarafınnan tıyılğan [[Yañalif]].
 
Yazulı belgelär taşığan añlam buyınça tellär ike törgä bülenä: [[tawışçıl tellär]] (fonetik tellär) häm [[ideogramlı tellär]]. Tawışçıl tellärdä här ayırım belgeneñ añlamı bulmıy, ul berär awaznı ğına belderä häm añlamnı başqa häreflär belän bergä kilgändä genä qazana. İdeogramlı tellärdä ğädättä här belge berär äyberne añlata, qayber äyberlär ikä yä kübräk belge belän belderelä (ürnäge: [[Yapon tele]]).
'''Elifba''' her tilnin' awazlaryna towry kelgen herifler tizimidir. "Elifba" suuzi [[Arep]] tilinin' birinci eki herifi isiminnen ojychkan..
 
== Ölkälärdä qullanıla torğan älifbalar ==
[[Tatar tili|Tatar tilinin']] hezirgi wakytta birnece elifbasy bar:
1. Resmij boolarak koollanychta boolgany - [[Kiril Elifbasy]].
2. [[2000]]. jyllar bachynda kirtile bachlangan, lekin son'rak Resej hukumeti tarafynnan tyjylgan [[Jan'alif]].
 
Boo bet alternatif projektly elifba negizinde jazylgan. [[Tatar]] tilinnen bachka [[Bachkort]], [[Kazak]], [[Kyrymtatar]], [[Sibir Tatarlary]] tillerine jarachtyrylgan boolowyna sebepli an'a [[Kypcak elifbasy]] isimin koocharga karar berildi.
 
Jazowly bilgiler tachygan an'lam boojynca tiller eki turge buuline: [[tawychcyl tiller]] (fonetik tiller) hem [[ideogramly tiller]]. Tawychcyl tillerde her ajyrym bilginin' an'lamy boolmyj, ool birer awazny gyna bildire hem an'lamny bachka herifler bilen birge kelgende gine kazana. Ideogramly tillerde adette her bilgi birer ejbirni an'lata, kajbir ejbirler eki je kuubrek bilgi bilen bildirile (uurnegi: [[Japon]] tili).
 
== Ulkelerde koollanyla torgan elifbalar ==
 
[[Räsem:Mísal.jpg]]
 
'''Alfabeler:'''
<span style="background-color:#AAAAAA;color:black;">&nbsp;Latin elifbasyelifbası&nbsp;</span>,
<span style="background-color:#008080;color:white;">&nbsp;Kiril elifbasyelifbası&nbsp;</span>,
<span style="background-color:cyan;color:black;">&nbsp;Latin da Kiril elifbalaryelifbaları&nbsp;</span>,
<span style="background-color:blue;color:white;">&nbsp;Yunan alfabesi&nbsp;</span>,
<span style="background-color:darkblue;color:white;">&nbsp;Gruzin da Ermen elifbalaryelifbaları&nbsp;</span>
<br>
'''AbjatlarAbyatlar:'''
<span style="background-color:green;color:white;">&nbsp;Arep elifbasyelifbası&nbsp;</span>,
<span style="background-color:#66FF00;color:black;">&nbsp;Arep te Latin elifbalaryelifbaları&nbsp;</span>,
<span style="background-color:#00ff7f;color:black;">&nbsp;JehudYehud te Arep elifbalaryelifbaları&nbsp;</span>
<br>
'''Abugidalar:'''
<span style="background-color:yellow;color:black;">&nbsp;TunjakTunyak Indik&nbsp;</span>,
<span style="background-color:wheat;color:black;">&nbsp;KunjakKunyak Indik&nbsp;</span>,
<span style="background-color:orange;color:black;">&nbsp;Thaana&nbsp;</span>,
<span style="background-color:#800000;color:white;">&nbsp;Efiopik&nbsp;</span>,
<span style="background-color:olive;color:white;">&nbsp;Efiopik hem Arep&nbsp;</span>
<br>
'''Logografik+ejiklieyikli:'''
<span style="background-color:red;color:white;">&nbsp;Saf logografik&nbsp;</span>,
<span style="background-color:#DC143C;color:white;">&nbsp;Bootalgan logografik hem ejiklieyikli&nbsp;</span>,
<span style="background-color:#FF00FF;color:black;">&nbsp;Elifba-bejlibeyli ejiklieyikli de ciklengen derejededereyede logografik&nbsp;</span>
<span style="background-color:#800080;color:white;">&nbsp;Elifba-bejlibeyli ejiklieyikli&nbsp;</span>]]
 
<!-- interwiki -->
[[ia:Alphabeto]]
[[id:Alfabet]]
[[ik:AtchagatAtşagat]]
[[io:Alfabeto]]
[[is:Stafróf]]
[[it:Alfabeto]]
[[jaya:アルファベット]]
[[jvyv:Alfabèt]]
[[ka:ანბანი]]
[[kab:Agemmay]]
[[mk:Азбука]]
[[ml:അക്ഷരമാല]]
[[ms:AbjadAbyad]]
[[mt:Alfabett]]
[[my:အက္ခရာ]]
[[ur:حروف تہجی]]
[[vec:Alfabeto]]
[[vi:Bảng chữşữ cái]]
[[wa:Alfabet]]
[[war:Abakadahan]]
1145

правок