«Ğäräp älifbası» битенең юрамалары арасында аерма

842 байта добавлено ,  16 ел элек
төзәтмә аңлатмасы юк
(tulılandırıldı)
* süz urtasında,
* süz azağında.
 
Ğäräp älifbasında altı xäref özek xäreflär dip atala, alar üzlärennän soñ kilgän xäreflär belän (sul yaqtan) totaşmílar wa süzda urın aluınnan üz qiäfäten üzgärtmilär:
* <font class="arabic">ﺍ</font> älif
* <font class="arabic">ﺩ</font> däl
* <font class="arabic">ﺫ</font> zäl
* <font class="arabic">ﺭ</font> rä
* <font class="arabic">ﺯ</font> zä
* <font class="arabic">ﻭ</font> waw
 
=== Töp xäreflär ===
|}
 
Ğäräp älifbasında altı xäref özek xäreflär dip atala, alar üzlärennän soñ kilgän xäreflär belän (sul yaqtan) totaşmílar wa süzda urın aluınnan üz qiäfäten üzgärtmilär:
=== Başqa xareflar ===
* <font class="arabic">ﺍ</font> älif
 
* <font class="arabic">ﺩ</font> däl
{| class="lightBorder centered" cellpadding="2"
|-----
! Ayırım
! Başta
! Urtada
! Azaqta
! İsem
! Almaş
! Awaz
|-----
| class="arabic" | ﺓ || – || — || class="arabic" | ﺔ
| class="unicode" | tāʾ marbūṭa
| class="unicode" | h et t / Ø / <sup><small>h</small></sup> / ẗ
| class="unicode" | [t], [h], Ø
|-----
| class="arabic" | ﻯ || — || – || class="arabic" | ﻰ
| class="unicode" | ʾalif maqṣūra
| class="unicode" | ā / ỳ
| class="unicode" | [(a)ː]
|-----
| class="arabic" | ﻻ || – || — || class="arabic" | ﻼ
| class="unicode" | lām ʾalif
| class="unicode" | lā
| class="unicode" | [l(a)ː]
|}
 
* <font class="arabic">ﺫ</font> zäl
[[Ğäräp]] älifbasında xäreflär berläşmäläre dä qullanıla, yäğni berniçä xärefneñ ber-bersenä totaşılıp yalıluı. Şul berläşmälärneñ ''lām älif'' genä mäcbüri, başqalarnı ayırım xäreflär aşa da yazarğa mömkin, çönki alarnıñ säkeldä bulmawı da íxtímal. Mísallar:
 
: ''Allah'' süze bolay da yazıla:* <font class="arabic"></font>
 
: ''Sall-Allahu-äläyhi-wäs-sälläm'':* <font class="arabic"></font>
 
* <font class="arabic"></font> waw
 
==== Tartıqlar ====
 
Ğäräp telendä icek yasawçı awazlar bularaq suzıqlar yörsälär dä, alarnıñ neçkä/qalın buluı tartıqnıñ neçkä/qalın buluına qarí. Yäğni bu yaqtan Ğäräp yazuı elekke iske [[Orxon älifbası|Törki älifbasında]] kük, suzıq awazları öçen öç xäref kenä, wä alarnıñ qalın/neçkälege nindi tartıq belän toruına bäleyle.
 
Ğäräpçädä 7 ''istiğälä'' (qalın tartıq) belderüçe xäref bar: <font class="arabic">ﻕ ﻍ ﻁ ﻅ ﺹ ﺽ ﺥ</font>. Bu xäreflär belän ''fätxä'' [a] itep, ''käsrä'' [í] itep, wä ''zämmä'' [u] itep uqıla.
 
Başqa xäreflär ''istifälä'' (neçkä tartıq) belderälär, wä alar belän ''fätxä'' [ä] itep, ''käsrä'' [i] itep, wä ''zämmä'' [ü] itep uqıla.
 
=== Xäräkälär ===
 
* <font class="arabic">'''َ'''</font> – qısqa [a] – ''fätxä''
 
* <font class="arabic">'''ِ'''</font> – qısqa [i] – ''käsrä''
 
* <font class="arabic">'''ُ'''</font> – qısqa [u] – ''zämmä/damma''
 
 
* <font class="arabic">'''ً'''</font> – fätxä tänwin – [än] uqıla. Mísal: <font class="arabic">'''بَابًا'''</font> – [bābän]
 
 
* <font class="arabic">'''ٍ'''</font> – käsrä tänwin – [in] uqıla. Mísal: <font class="arabic">'''بَابٍ'''</font> – [bābin]
 
 
* <font class="arabic">'''ٌ'''</font> – zämmä tänwin – [ün] uqıla. Mísal: <font class="arabic">'''بَابٌ'''</font> – [bābün]
 
Mísal: <font class="arabic">قَرِيلَةٌ</font>
 
=== Başqa xareflar ===
 
{| class="lightBorder centered" cellpadding="2"
|-----
! Ayırım
! Başta
! Urtada
! Azaqta
! İsem
! Almaş
! Awaz
|-----
| class="arabic" | ﺓ || – || — || class="arabic" | ﺔ
| class="unicode" | tāʾ marbūṭa
| class="unicode" | h et t / Ø / <sup><small>h</small></sup> / ẗ
| class="unicode" | [t], [h], Ø
|-----
| class="arabic" | ﻯ || — || – || class="arabic" | ﻰ
| class="unicode" | ʾalif maqṣūra
| class="unicode" | ā / ỳ
| class="unicode" | [(a)ː]
|-----
| class="arabic" | ﻻ || – || — || class="arabic" | ﻼ
| class="unicode" | lām ʾalif
| class="unicode" | lā
| class="unicode" | [l(a)ː]
|}
 
[[Ğäräp]] älifbasında xäreflär berläşmäläre dä qullanıla, yäğni berniçä xärefneñ ber-bersenä totaşılıp yalıluı. Şul berläşmälärneñ ''lām älif'' genä mäcbüri, başqalarnı ayırım xäreflär aşa da yazarğa mömkin, çönki alarnıñ säkeldä bulmawı da íxtímal. Mísallar:
 
*: ''Allah'' süze bolay da yazıla: <font class="arabic"></font>
 
: ''Sall-Allahu-äläyhi-wäs-sälläm'': <font class="arabic">ﷺ</font>
 
=== Assimiläsi ===
 
== Monı da qara ==
<!--{{wikibooks}}-->
* [[Ğäräp älifba däreslege]]
* [[Ğäräp tele]]
* [[Ğäräp sannarı]]
1544

правки