Гани Сафиуллин: юрамалар арасында аерма

4119 байт добавлено ,  2 ел элек
к
мәгълүмат өстәү: Сугыштан соң
к (мәгълүмат өстәү)
к (мәгълүмат өстәү: Сугыштан соң)
| ир =
| хатын =
| балалар = улы Искәндәр,<br/> кызлары Нинель, Эмилия
| бүләк һәм премияләр = {{Алтын Йолдыз медале}} (1943)<br/><br/>{{Ленин ордены|тип=орден кавалерлары}} {{2 дәрәҗә Суворов ордены}} {{2 дәрәҗә Кутузов ордены}} {{Кызыл Йолдыз ордены|тип=орден кавалерлары}}
| сайт =
}}
{{Башка мәгънәләр/фамилия|Сафиуллин}}
'''Гани Биккенә (''Биккенәй'') улы Сафиуллин''' (1.7.1905 — 14.10.1973) — [[Файл:Hero of the USSR.png|15px]] [[Советлар Берлеге Каһарманы]] (''[[1943 ел|1943]]''), генерал-лейтенант (''[[1944 ел|1944]]''). Зур дәрәҗәләргә ирешкән татар хәрбиләренең берсе.
'''Гани Биккенә (''Биккенәй'') улы Сафиуллин''' (1.7.1905 — 14.10.1973) — [[Файл:Hero of the USSR.png|15px]] [[Советлар Берлеге Каһарманы]] (''[[1943 ел|1943]]''), генерал-лейтенант (''[[1944 ел|1944]]''). [[1941 ел]]да — полк командиры. Смоленск, Калинин хәрби операцияләрендә катнаша. [[1942 ел]]дан — {{Тәрҗемә ителмәгән 3|38нче укчы дивизия|38нче укчы дивизия|ru|38-я стрелковая дивизия}} командиры. Сталинград, Харьков хәрби операцияләрендә катнаша. [[1943 ел]]да Днепр елгасын кичкәндәге батырлыгы өчен [[Советлар Союзы Герое]] исеме бирелә. Шулай ук Яссы-Кишинев, Будапешт операцияләрендә катнаша. [[1945 ел]]дан — 57нче гвардия укчы корпусы командиры. [[1945 ел]]ның [[август]]ында корпус Япониягә каршы сугышта — Хинган-Мукден операциясендә катнаша. Гани Сафиуллин Казанның [[Арча зираты]]нда җирләнгән. Маршал [[Георгий Жуков]]ның истәлекләрендә Гани Сафиуллинның батырлыгын аерым билгеләп үтелә.
 
== Тәрҗемәи хәле ==
[[1905 ел]]ның [[1 июль|1 июлендә]] [[Казан губернасы]] (''хәзерге'' [[Арча районы]]) [[Иске Кишет]] авылында унөч балалы керәстиян гаиләсендә туган. Ганигә унөч яшь булганда — әниләре, унбиш яшьтә әтиләре үлә. [[1921 елгы ачлык]] вакытында Гани абыйсы Вәли белән [[Казакъстан]]га чыгып китә. Анда байларга ялланып, көтү көтә. [[1927 ел]]да [[Кызыл Гаскәр]]гә алына. Шуннан соңгы тормышы [[армия|хәрби хезмәт]] белән бәйле. [[1941 ел]]да Фрунзе исемендәге хәрби академияне тәмалаган.
 
== Бөек Ватан сугышы ==
'''ГаниСугышның Биккенәберенче (''Биккенәй'')көннәреннән улыүк Сафиуллин''' (1.7.1905үзен яхшы 14.10.1973)командир — [[Файл:Hero of theитеп USSRкүрсәткән.png|15px]] [[СоветларУл Берлегеһәрвакыт Каһарманы]]солдатларның (''[[1943гомерен ел|1943]]''),саклап генерал-лейтенанткалу (''[[1944өчен ел|1944]]'')тырышкан. [[1941 ел]]да — 930нчы укчы полк командиры. Смоленск, Калинин хәрби операцияләрендә катнаша. [[1942 ел]]дан — {{Тәрҗемә ителмәгән 3|38нче укчы дивизия|38нче укчы дивизия|ru|38-я стрелковая дивизия}} командиры. [[Сталинград сугышы|Сталинград]], Харьков хәрби операцияләрендә катнаша. [[Сталинград сугышы]]нда фашистларның иң көчле һөҗүменә Гани Сафиуллин җитәкчелегендәге 38нче укчы дивизия каршы тора. [[1943 ел]]даның апреленнән 25нче укчы корпусына җитәкчелек итеп, [[Днепр]]ны кичүдә катнаша. Корпус, [[1943 ел]]ның 25 сентябренә каршы төндә Днепрны кичеп, дошманны тар-мар итүгә ирешә. Днепр елгасын кичкәндәге батырлыгы өчен [[Советлар Союзы Герое]] исеме бирелә, [[Ленин ордены]] белән бүләкләнә. Шулай ук Яссы-Кишинев, Будапешт операцияләрендә катнаша. [[1945 ел]]дан — 57нче гвардия укчы корпусы командиры. [[1945 ел]]ның [[август]]ында корпус Япониягә каршы сугышта — Хинган-Мукден операциясендә катнаша. Гани Сафиуллин Казанның [[Арча зираты]]нда җирләнгән. Маршал [[Георгий Жуков]]ның истәлекләрендә Гани Сафиуллинның батырлыгын аерым билгеләп үтелә.
 
== Сугыштан соң ==
Сугыштан соң Ворошилов исемендәге Югары хәрби академияне тәмамлый. [[1947 ел]]да 38нче гвардия корпусы җитәкчесе итеп билгеләнә. [[1949 ел]]да, [[КПСС|партиягә]] каршы сүзләр әйтүдә гаепләп, вазифасыннан азат ителә. Шул ук елда 10нчы укчы гвардия дивизиясенә, [[1950 ел]]да 16нчы укчы корпусына, [[1956 ел]]да 112нче укчы корпусына командир урынбасары итеп билгеләнә. [[1957 ел]]ның июлендә, формаль сәбәп табып, отставкага җибәрәләр. Аңа хәрби киемен кияргә дә ярамаган. Соңгы елларында [[Адамюк урамы (Казан)|Казанның Адамюк урамы]], 4нче йортта яши. [[1973 ел]]ның 14 октябрендә Казванда вафат була. Гани Сафиуллин Казанның [[Арча зираты]]нда җирләнгән.
 
== Хәтер ==
* [[1974 ел|1974]] — Казанның Идел буе районындагы [[Сафиуллин урамы (Казан)|урамга]] исеме бирелгән.
* [[Идел буе федераль округы]]ның Татарстан кадет корпусына (''[[Түбән Кама]]'') исеме бирелгән.
* [[2015 ел|2015]] — Тугантуган авылы [[Иске Кишет]]тә [[Гани Сафиуллин музей-утары (Иске Кишет)|музее]] ачылган.
* Гани Сафиуллин турында документаль фильм төшерелгән (''режиссеры'' полковник Рөстәм Гомәров).
 
== Гаиләсе ==
Өч мәртәбә өйләнгән. [[1929 ел]]да [[армия|хәрби хезмәттән]] [[Иске Кишет]]кә кайтып, Зөлхәбирә исемле кызга өйләнгән. Улы Искәндәр.<br/>
[[Мәскәү]]дә Нинель (1934), [[Казан]]да Эмилия (1947) исемле кызлары туган.
 
== Галерея ==
|
}}
 
== Әдәбият ==
# ''Энҗе Габдуллина''. Гани Сафиуллин — хаксызга онытылган генерал. [[Татар-информ|«Атна вакыйгалары»]], 2020 ел, № 20 (327), 22-28 май, 4нче бит.
== Сылтамалар ==
* [http://mitrjaj.narod.ru/k0113.htm Сафиуллин Гани Биккенә улы]
*[http://tatfrontu.ru/tt/person/safiullin-gani-bikken-uly-1905-1973-gg Милли музей сайтында мәгълүмат]
 
== Искәрмәләр ==
<small>{{искәрмәләр}}</small>
{{DEFAULTSORT:Сафиуллин, Гани}}
[[Төркем:Татарстан Советлар Берлеге Каһарманнары]]
[[Төркем:Корпус командирлары]]
[[Төркем:Гани Сафиуллин]]
[[Төркем:Фрунзе исемендәге Хәрби академияне тәмамлаучылар]]
[[Төркем:РФ генштабы хәрби академиясен тәмамлаучылар]]
47 716

правок