«Константинополь солыхы (1700)» битенең юрамалары арасында аерма

викиләштерү
к (→‎Искәрмәләр: clean up using AWB)
(викиләштерү)
{{Килешү
| исем = 1700 елгы Константинополь<br/>солых килешүе
| long_name =
| рәсем =
| ширина =
| башлык =
| тип =
| дата_подготовки =
| имза_кую_датасы = 14 июль 1700
| имза_кую_урыны = [[Истанбул|Константинополь]], [[Госманлы империясе]]
| көченә_керү =
| шартлар =
| окончание действия =
| имзалаучылар = {{байрак|Төркия}} [[Госманлы империясе]]<br/>
{{байрак|Русия}} [[Русия империясе]]
| стороны =
| саклау_урыны =
| телләр = [[Төрек теле|төрек]], [[Рус теле|рус]]
| website =
| wikisource = en: Treaty of Constantinople
}}
<small>{{мәгънәләр|Константинополь солыхы}}</small>
'''1700 елгы Константинополь солыхы''', ({{lang-tr|İstanbul Antlaşması}}, {{lang-ru|Константинопольский договор}}) — [[РоссияРусия империясе]] белән [[Госманлы империясе]] арасында 30 елга төзелгән трактат. [[1698 ел|1698]]-[[1699 ел]]гы [[Карловиц конгрессы (1698-1699)|Карловиц конгрессында]] ирешелгән 2 елга үзара сугышны туктатып тору турында килешүне раслый.<br/>
 
[[РоссияРусия империясе]]нә солых килешүен озынайту [[1700 ел|1700]]-[[1721 ел]]гы [[Төньяк сугыш (1700—1721)|Төньяк сугышында]] [[Швеция]]гә каршы сугыш башлаган үзенең {{comment|беректәшләре|союзниклары}} [[Дания]] һәм [[Саксония]]гә хәрби ярдәм итү өчен кирәк була.
 
== Тарих ==
[[1700 ел]]ның {{comment|3|иске стиль}} [[14 июль|(14) июлендә]] [[Истанбул|Константинопольдә]] имзаланган. [[РоссияРусия империясе]] өчен гадәттән тыш илчеләр Е.И. Украинцев һәм дьяк И.П. Чередеев, [[Госманлы империясе]] өчен нишанчы Мәхмәт-әфәнде һәм бөек драгоман Александр Маврокордато (Шкарлат) кул куя. Рус илчелеге Константинопольгә «Крепость» хәрби карабында килә. Бу адым [[Кара диңгез]]дә [[РоссияРусия империясе]]нең хәрби-диңгез көчләре булуын күрсәтү өчен ясала.
 
== Килешү ==
Килешү 14 маддәдән тора.<br/>
 
Килешү шартлары буенча,:
* [[Азак]] кирмәне [[РоссияРусия империясе]]нә бирелә;
* ике яктан да чик буенда яшәүче халыкларның хәвефсезлеге тәэмин ителергә тиеш була;
* [[Госманлы империясе]]ндә яшәүче [[православие]] руханиларының шәхси иминлеге тәэмин ителә;
* ике яктан да әсир төшкәннәрне азат итү һәм алмашу күздә тотыла;
* [[РоссияРусия империясе]] тарафыннан ел саен [[Кырым ханлыгы|Кырым ханына]] түләнүче ясак бетерелә;
* [[Иерусалим]]га баручы рус паломникларыннан пошлина алу туктатыла;
* [[Госманлы империясе]]нә [[1695 ел|1695]]-[[1696 ел]]лардагы Азак походларында басып алынган [[Днепр]] буе кирмәннәре кире кайтарыла, төрек ягы әлеге кирмәннәрне җимерергә тиеш була;
* ике як та [[Ur Qapqa|Перекоптан]] Азакка кадәр булган арада яңа кирмәннәр кормаска килешә.
 
== Әһәмияте ==
Солых килешүе [[Петр I]] -нең [[1695 ел|1695]]-[[1696 ел]]лардагы Азак походлары нәтиҗәләрен ныгыта.<br/>
 
[[1700 ел|1700]]-[[1721 ел]]гы Төньяк сугышы башында [[Госманлы империясе]] бер якка да кушылмау сәясәте алып бара.
 
[[1700 елгыел]]гы Константинополь солыхы шартлары [[РоссияРусия империясе]] өчен җиңелү белән тәмамланган [[1711 ел]]гы Прут походы һәм [[1711 ел]]гы [[Прут солыхы (1711)|Прут солыхыннан]] соң үзгәртелә.
 
== Чыганаклар ==
5290

правок