«Рим папасы» битенең юрамалары арасында аерма

3 байта убрано ,  4 ел элек
к
using AWB
к (Removing Link FA template (handled by wikidata) - The interwiki article is not featured)
к (using AWB)
# [[Ватикан]] шәһәр-дәүләтенең суверены.
 
Рим папасының Изге Тәхет башлыгы буларак тулы суверенитеты биләмәләр булу-булмауга карамастан саклана.
 
Ватиканның (Изге Тәхет урнашкан җирлекнең) [[1929 ел]]гы [[Латеран килешүләре]] белән расланган суверенитеты Изге Тәхет суверенитетыннан чыга.
== Тарих ==
=== Титул ===
[[Христианлык]]ның беренче гасырларда папа атамасы барлык епископларга карата кулланыла, ә аңа кадәр – фатихалау хокукы булган барлык руханилар карата әйтелә. [[VI гасыр]]да да кайбер епископларның папа дип аталуы хакында мәгълүматлар бар. Ләкин [[VII гасыр]]дан бүгенге чорга кадәр папа дәрәҗәсе бары тик Рим һәм Александрия епископларына гына бирелә, шул ук вакытта [[Константинополь православправаслау чиркәвендә]] «протопапа» - Изге София җәмигында яки Зур сарайда баш рухани дәрәҗәсе – сакланган.
=== Папалык тарихының төп дәверләре ===
Папалык институты тариxында тарихчы галимнәр түбәндәге чорларны аерып карыйлар:
[[File:Sede vacante.svg|left|мини|Изге тәхетнең Sede Vacante чорындагы туграсы]]
{{Төп мәкалә|Sede Vacante}}
[[Камерленго]] – сарайның төп хезмәткәре – папаның үлемен тулысынча раслагач, вакантлы, буш тәхет чоры башлана. Ул яңа понтифик сайланганга чаклы дәвам итә.
 
Камерленго үлгән дип саналучы понтификка кечкенә көмеш чүкеч белән маңгаена өч тапкыр суга, чукындырылганда бирелгән исеме белән эндәшә, җавап бирүен сорый. Папа җавап бирмәсә, камерленго бу җөмләне әйтә: ''Vere Papa mortuus est'' ({{lang-tt|«Папа чыннан да вафат»}}). Шул мизгелдән алып папа тәхете өчен ''Sede Vacante'' периоды башлана.
Папа Чиркәүнең югары хөкем хакимиятенә дә ия. Теләсә кайсы мәхкәмә эше аңа беренче инстанциягә җибәрелгән кебек тапшырыла ала. Җинаятьләрдә гаепләнүче кардиналлар, нунцийләр һәм епископларны бары тик папа гына хөкем итә ала. Чиркәү процессларында апелляцияләр буенча папа 3 нче инстанциядә эшләрне хәл итә. Папа чыгарган карар буенча дөньяви мәхкәмәгә шикаять белән мөрәҗәгать итү тыела.
 
Папа кулында Чиркәүнең югары башкарма хакимияте: ул епархияләрне барлыкка китерә, үзгәртә, бетерә; епископларны вазифаларында раслый, урыннан күчерә яки алып ата, вакансияләрне тутыра, югары дәрәҗәдә чиркәү милке белән идарә итә, яңа әүлияләр һәм изгеләрне игълан итә.
 
Папа – Католик чиркәвенең гомумилеге (универсальлеге) һәм бердәмлегенең гаранты. Шуңа күрә папа хакимияте суверен. Папа аша Чиркәүнең аерым өлешләре дә тулы көч белән эшлиләр. Папаның бердәнбер хакимият булуы Чиркәү эчендә канунилык һәм тәртипне саклау өчен кирәк. Рим чиркәве бер хакимиятле һәм ул демократияне дә, аристократияне дә кабул итми. Пападан башка дөнья җыены да юк. Җыен вакытында папа үлсә, утырышлар Римның яңа епискобын сайлаганчы туктатыла.
=== Папаның дөньяви хакимияте ===
Папа – Ватикан дәүләтенең башлыгы.
[[1870 ел]]га кадәр папалар хәзерге [[Италия]]нең шактый җирләренең һәм 1791 елга кадәр Франциянең кайбер биләмәләренең – «папа өлкәсенең» – дөньяви хуҗалары булалар.
 
Папа хакимиятенең куәт-кодрәтенең иң югары ноктасы – [[1075 ел]]да кабул ителгән «[[Папаның диктаты]]» ({{lang-la|Dictatus papae}}) дигән документ.
 
{{Рим папалары}}
 
[[Төркем:Папалык]]
[[Төркем:Рим папалары]]
1 234 896

правок