«Чуашлар» битенең юрамалары арасында аерма

280 байт добавлено ,  3 ел элек
к
төзәтмә аңлатмасы юк
к
{{Халык
| халык = Чуашлар
| Рәсем =
| коммент =
| үз аталышы = ''Чӑвашсем''
| гомуми сан = 1,7 млн
| яшәү җире = {{RUS}}: 1 637 094<ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_02.php Всероссийская перепись населения 2002 года. Национальный состав населения по регионам России]</ref><br />
{{KAZ}}: 22 305<ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng_nac_89.php?reg=5 Казахстанские чуваши]</ref><br />
{{UZB}}: 14 000<ref name=joshua>[http://www.joshuaproject.net/peoples.php?peo3=11382 Chuvash Ethnic People in all Countries]</ref><br />
{{EST}}: 500<ref name=joshua /><br />
{{AZE}}: 489<ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng_nac_89.php?reg=7 Азербайджанские чуваши]</ref><br />
| үлеп беткән =
| арх =
| тел = [[Чуаш теле]]
| раса =
| дин = [[Православие]]
| тамырдаш =
| бүтән халыкка керүе =
| кертә =
| чыгуы =
}}
'''Чуашлар ''' (tat.lat. [http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Чуашлар Çuaşlar], үз исемнәре — ''чӑвашсем'')&nbsp;— күбесенчә [[Чуашстан]]да яшәүче [[төрки халыклар|төрки халык]]. Үз исемнәре — ''чӑвашсем''. Гомуми халык саны &nbsp;{{сан|1842,.3 |мең}} кеше. [[Русия Федерациясе]]ндә {{сан|1776,.3 |мең}} чуаш яши. Татарстанда &nbsp;{{сан|132,.4 |мең}}.
 
== Тел ==
{{Төп мәкалә|Чуаш теле}}
 
== Атама ==
Әүвәл веда дип аталган бу халыкка чуваш, исеме бик соң килеп кергән.
 
Бу исемнең этимологиясен аңлау өчен, [[Марилар|маримарилар]]ларныңның чувашларны суасламари дип атауларына игътибар итәргә кирәк.
 
Суаслар (болгарларның җирле бабалары) марилар белән гасырлар буе аралашып яшәгәннәр. Суас һәм мари кушылуыннан хәзерге чувашларның борынгы бабалары формалашкан булырга тиеш.
 
Башта алар үзләрен веда дип атаганнар. Веда &nbsp;— борынгы марича су төшенчәсен белдерә торган сүз ул.
 
[[Руслар]] &nbsp;— элек, [[мордвалар]] хәзер дә чувашларны веда (ветьке) дип атыйлар. Ләкин суас һәм мари кушылуыннан барлыкка килгән халыкта суаслар өстенлек алганнар булса кирәк, чөнки ал арда соңрак веда этнонимы суас сүзе белән алмаштырылган.
 
Бу процессны суас үзатамасының, әкренләп, татар этнонимы белән алмашынуы да тизләткән булырга мөмкин. Суасламариларның, ягъни чувашларның төп өлеше Болгар дәүләтенә кермәгәндер, мөгаен, чөнки чувашларда Болгардан калган эзләр юк дәрәҗәсендә.
 
== Субэтнослар ==
Чувашлар 3 субэностан торалар.
* югарылар ([[вирьял]], тури) &nbsp;— Чуашиянең төньягында
* урта ([[анат енчи]]) &nbsp;— Чуашиянең уртасында
* түбәннәр ([[анатри]]) &nbsp;— Чуашиянең көньягында
 
== Дин ==
== Моны да карагыз ==
{{Викиҗыентык|Chuvash people}}
* [[Көзге сыра бәйрәме]] -&nbsp;— чуашларның сыра кайнату йоласы турында
 
== Искәрмәләр ==
{{Төрки халыклар}}
 
[[Төркем:Чуашлар|*]][[Төркем:Русия халыклары]][[Төркем:Татарстан халыклары]]
5290

правок