Административ-территориаль бүленеш: юрамалар арасында аерма

төзәтмә аңлатмасы юк
к (Бот: бу мәкаләнең интервики сылтамалары (1) хәзер Wikidata-да)
Нет описания правки
[[File:World administrative levels.png|thumb|right|270px|Дөньяның [[административ-территориаль берәмләкләргәберәмлек]]ләргә бүленеше]]
* [[{{Бутамагыз|Административ-территориаль берәмлек төрләре]]}}
 
'''Административ-территориаль бүленеш''', яки '''административ-территориаль төзелеш'''&nbsp;— [[унитар дәүләт]]нең территориясын аерым өлешләргә (''[[административ-территориаль берәмлек]]ләргә'') бүлү<ref>[http://www.demoscope.ru/weekly/2003/0101/analit04.php Тархов&nbsp;С.&nbsp;А. Историческая эволюция административно-территориального и&nbsp;политического деления России]</ref>. Шул өлешләр буенча урындагы хакимият әгъзаләр системасы төзелә. Бүленешкә табигать, сәясәт, икътисад, этник, милли һәм башка факторлар тәэсир итә.
'''Административ-территориаль берәмләк''' - [[ил]]нең яки башка [[сәяси берәмлек]]нең [[хөкүмәт]]и [[җитәкчелек]] [[максат]]лары өчен билгеләнгән бер [[өлеш]]е. Административ-территориаль берәмләкләргә билгеле [[дәрәҗә]]дә [[автономияле территория|автономия]] бирелә һәм [[тормыш]]ларын [[җирле хөкүмәт]] [[юл]]ы белән [[идарә]] итүләре [[таләп]] ителә.
 
Административ-территориаль бүленеш (''төзелеш'') [[федератив дәүләт]]нең субъектларына&nbsp;да хас, чөнки ул субъектлар, кагыйдә буларак, унитар дәүләтләр (''мәсәлән, [[Татарстан]]''). Унитар дәүләтләрдән аермалы [[федерация]]ларның территориаль төзелеше [[федератив төзелеш]] белән сыйфатлана.
==Шулай ук карагыз==
* [[Административ-территориаль берәмлек төрләре]]
* [[Провинция]]
 
Федерация субъектларында, кагыйдә буларак, унитар административ-территориаль төзелеш була, әмма алар федерация&nbsp;да була алалар (''мәсәлән, [[РСФСР]]''). Ләкин, федерация субъектлары буленә торган берәмлекләр, кагыйдә буларак, [[Җирле үзидарә|урындагы үзидарәчелек субъектлары]] булалар, ә&nbsp;аларның хокуклары аерым канунлар белән сакланалар.
==Сылтамалар==
* [http://www.who.int/whosis/database/gis/salb/salb_home.htm United Nations' Second Administrative Level Boundaries (SALB) dataset]
* [http://www.statoids.com/ygh.html "Statoids" - an international convention with standard two-letter, multi-level summaries (e.g. GH.AH.AE represents Adansi East in the Accra Home region in Ghana)]
 
Административ-территориаль берәмлекләрләрнең дәүләт белән азрак катлауландыручы үзара мөнәсәбәт формасы булган өчен, административ-территориаль берәмлекләр административ-территориаль бүленешләрен кыен рөхсәт алу процедураларысыз гына үзгәртә алалар.
 
Дәүләтләр таралган чакта яки бүтән дәүләтләрдән яңа дәүләтләр чыкса, эчтәге административ чикләр дәүләт чикләренә әйләнергә мөмкин (''мәсәлән, [[ССРБ]]''), үз чиратында, бу хәл дәүләтләр арасында төрле территориаль бәхәсләргә китерә.
{{DEFAULTSORT:Administrative Division}}
<!--Categories-->
[[Төркем:Административ-территориаль берәмлекләр| ]]
 
==Шулай Шулай&nbsp;ук карагыз ==
* [[Төркем:Административ-территориаль берәмлекләр| берәмлек]]
* [[Җирле үзидарә]]
* [[Торак пункт]]
 
== Искәрмәләр ==
<!--Interwikis-->
{{искәрмәләр}}
 
== Әдәбият ==
* Нарутто&nbsp;С.&nbsp;В. Административно-территориальное устройство субъекта Российской Федерации.&nbsp;— Городское управление, 2013.&nbsp;— №&nbsp;3.&nbsp;— С.&nbsp;44-50.
 
== Сылтамалар ==
* [http://tatarstan.ru/tat/about/administration.htm Татарстан Республикасының административ-территориаль бүленеше]
5291

правка