«Кизләү» битенең юрамалары арасында аерма

90 байт добавлено ,  2 года назад
к
төзәтмә аңлатмасы юк
к
к
| сайт теле = ru
}}
'''Кизләү''' ({{lang-ru|Евпатория}}, {{lang-uk|Євпато́рія}}, {{lang-crh|Kezlev, Кезлев}})  — [[Кырым]] ярымутравының урнашкан шәһәр-курорт. Рус телендә бөек [[Pont patşalığı|Понт]] патшасы [[Митридат Евпатор]] истәлегенә '''Евпатория''' дип аталган.
 
== Тарих ==
[[Файл:Eupatoria 04-14 img12 Juma Jami Mosque.jpg|300px|мини|уңда|Җомга-Җәмигъ мәчете (Хан-Җәмигъ мәчете)]]
Кизләү урынында кешеләр 3  мең  б.э.к. торган инде.
 
Биредә таврлар, киммерийләр, соңрак греклар яшәгәннәр. Каланың борынгы исеме — Керкинитида. III—II гасырда кала скифлар тарафыннан җимерелгән.
 
Һуннар, болгарлар, хәзәрләр, печенеглар, кыпчаклар Кизләү урынында торганнар.
 
[[Алтын Урда]] чорында Кизләү  — сәүдә үзәге.
 
[[1475  ел]]да [[Госман империясе]]нә керә, Кизләү (төрекчә ''Гөзлөв'') кирмәне төзелә.
 
[[1552  ел]]да [[Дәүләт-Гәрәй]] хан идарә иткән чорда Җомга-Җәмигъ мәчете төзелә.
 
[[1774  ел]]да Русия [[Кырым ханлыгы]]н басып ала.
 
Кизләү каласы рус телендә борынгы гаскәр башлыгы, патша [[Митридат VI Евпатор]] истәлегенә '''Евпатория''' дип аталган.
 
[[Кырым сугышы]] вакытында Кизләү инглиз-француз-төрек гаскәрләре тарафыннан басып алына.
 
[[1941  ел|1941]]ның [[31 октябрь|31 октябреннән]] [[1944  ел|1944]]ның [[13 апрель|13 апреленә]] кадәр фашистлар тарафыннан басып алына.
 
[[1944  ел]]ның [[18 май|18 маенда]] кырымтатар халкы сөргенгә җибәрелә, [[26 июнь|26 июнендә]] әрмәннәр, болгарлар, греклар да сөргенгә җибәрелә.
 
Сугыш вакытында 12  мең кеше атып үтерелгән, 45-55  % халык санын югалта.
 
== География ==
| Шәһәр = Евпатория
| Чыганак = [http://www.meteoprog.ua/ru/climate/Yevpatoria/]
| Гый_ур = 0.5
| Фев_ур = 1.0
| Мар_ур = 4.1
| Апр_ур = 10.2
| Май_ур = 15.6
| Июн_ур = 20.3
| Июл_ур = 22.8
| Авг_ур = 22.3
| Сен_ур = 17.9
| Окт_ур = 11.9
| Ноя_ур = 7.4
| Дек_ур = 3.5
| Ел_ур = 11.5}}
</div>
|105 915
|}
Милли состав (''[[2001 ел|2001]]''): [[руслар]] &nbsp;— 64,9&nbsp;%, [[украиннар]] &nbsp;— 23,3&nbsp;%, [[кырымтатарлар]] &nbsp;— 6,9&nbsp;%, [[белоруслар]] &nbsp;— 1,5&nbsp;%.
 
== Кардәш шәһәрләр ==
5279

правок