«Кизләү» битенең юрамалары арасында аерма

1155 байт добавлено ,  2 года назад
к
төзәтмә аңлатмасы юк
к (clean up using AWB)
к
{{ТП-Кырым
| халәте = шәһәр
| татар исеме = Кизләү
| чын исем =
| ил = {{Кырымда ТП}}
| илхарита = Русия Кырым Республикасы
| илтөс = Русия
| герб = Evpatoria_Emblem.png
| байрак = Flag of Yevpatoriya.png
| герб киңлеге =
| байрак киңлеге =
| lat_deg = 45|lat_min = 12|lat_sec = 0
| lon_deg = 33|lon_min = 21|lon_sec = 30
| CoordAddon =
| CoordScale =
| ЯндексХарита = http://maps.yandex.ru/?text=%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0%2C%20%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%20%D0%9A%D1%80%D1%8B%D0%BC%2C%20%D0%91%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%88%D0%B0%D1%8F%20%D0%AF%D0%BB%D1%82%D0%B0%20%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BE%D0%BD%2C%20%D0%AF%D0%BB%D1%82%D0%B0&sll=34.160496%2C44.501523&sspn=0.075081%2C0.048977&l=map%2Ctrf
| ил харитасы зурлыгы = 300
| төбәк харитасы зурлыгы = 300
| район харитасы зурлыгы = 200
| төбәк төре =
| административ берәмлек төре = Административ берәмлек
| административ берәмлек = [[Кырым Җөмһүрияте]]<ref>Русия Федерациясе административ-территориаль бүленеше буенча</ref>/<br/>[[Кырым Автономияле Җөмһүрияте]]<ref>Украина административ-территориаль бүленеше буенча</ref>
| төбәк җәдвәлдә =
| КАҖ районы = Кизләү шәһәр шурасы
| КҖ районы = Кизләү шәһәр бүлгесе
| район җәдвәлдә =
| җәмгыять төре =
| җәмгыять =
| җәмгыять җәдвәлдә =
| ил харитасы =
| эчке бүленеш =
| башлык төре =
| башлык =
| нигезләү датасы =
| беренче телгә алу =
| элекеге исемнәр =
| халәте =
| мәйдан =
| биеклек төре =
| ТП мәркәзе биеклеге =
| климат = субтропик
| рәсми тел =
| халык саны = 105 915
| исәп елы = 2001
| халык тыгызлыгы =
| агломерация =
| милли состав =
| дини состав =
| этнохороним =
| UTC = +4
| DST =
| телефон коды = +380 6569
| почта индексы =
| почта индекслары = 97400—97490
| автомобил коды =
| Commons-та төркем = Eupatoria
| сайт = http://www.evpatoriya-rada.gov.ua
| сайт теле = ru
}}
'''Кизләү''' ({{lang-ru|Евпатория}}, {{lang-uk|Євпато́рія}}, {{lang-crh|Kezlev, Кезлев}}) [[Кырым]] ярымутравының урнашкан шәһәр-курорт. Рус телендә бөек [[Pont patşalığı|Понт]] патшасы [[Митридат Евпатор]] истәлегенә '''Евпатория''' дип аталган.
 
== Тарих ==
[[Файл:Eupatoria 04-14 img12 Juma Jami Mosque.jpg|300px|мини|уңда|Җомга-Җәмигъ мәчете (Хан-Җәмигъ мәчете)]]
Кизләү урынында кешеләр 3 мең б.э.к. торган инде.
 
Биредә таврлар, киммерийләр, соңрак греклар яшәгәннәр. Каланың борынгы исеме - Керкинитида. III—II гасырда кала скифлар тарафыннан җимерелгән.
 
Һуннар, болгарлар, хәзәрләр, печенеглар, кыпчаклар Кизләү урынында торганнар.
 
[[Алтын Урда]] чорында Кизләү - сәүдә үзәге.
 
[[1475 ел]] елдада [[Госман империясе]]нә керә, Кизләү (төрекчә ''Гөзлөв'') кирмәне төзелә.
 
[[1552 ел]] елдада [[Дәүләт-Гәрәй]] хан идәрәидарә иткән чорда Җомга-Җәмигъ мәчете төзелә.
 
[[1774 ел]] елдада Русия [[Кырым ханлыгы]]н басып ала.
 
Кизләү каласы рус телендә борынгы гаскәр башлыгы, патша [[Митридат VI Евпатор]] истәлегенә '''Евпатория''' дип аталган.
[[Кырым сугышы]] вакытында Кизләү инглиз-француз-төрек гаскәрләре тарафыннан басып алына.
 
[[1941 ел|1941]] 31 октябреннән [[1944 ел|1944]] 13 апреленә кадәр фашистлар тарафыннан басып алына.
 
[[1944 ел]] елныңның 18 маенда кырымтатар халкы сөргенгә җибәрелә, 26 июнендә әрмәннәр, болгарлар, греклар да сөргенгә җибәрелә.
 
Сугыш вакытында 12 мең кеше атып үтерелгән, 45-55 % халык санын югалта.
 
Сугыш вакытында 12 мең кеше атып үтерелгән, 45-55% халык санын югалта.
== География ==
Евпатория [[Кара диңгез]] ярында, Кырымның далалы көнчыгыш өлешендә урнашкан.
 
=== Климат ===
<div style="width:91%">
{{Шәһәр климаты
| Шәһәр = Евпатория
| Чыганак = [http://www.meteoprog.ua/ru/climate/Yevpatoria/]
| Гый_ур = 0.5
| Фев_ур = 1.0
| Мар_ур = 4.1
| Апр_ур = 10.2
| Май_ур = 15.6
| Июн_ур = 20.3
| Июл_ур = 22.8
| Авг_ур = 22.3
| Сен_ур = 17.9
| Окт_ур = 11.9
| Ноя_ур = 7.4
| Дек_ур = 3.5
| Ел_ур = 11.5}}
</div>
 
== Халык ==
{| class='standard' style='text-align: center;' width=63%
|}
Милли состав (2001): [[руслар]] — 64,9%, [[украиннар]] — 23,3%, [[кырымтатарлар]] — 6,9%, [[белоруслар]] — 1,5%.
 
== Кардәш шәһәрләр ==
* {{Байрак|Греция}} [[Янина]] ([[Греция]]) — 1989<ref name="frat">[http://www.ark.gov.ua/index.php?v=228&tek=292&par=228&art=13408 Совет министров Крыма] — Информация о побратимских связях городов и районов [[АРК]].</ref>
* {{Байрак|Греция}} [[Ламби]] ([[Греция]])
* {{Байрак|Русия}} [[Белгород]] ([[Русия]])
 
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
 
== Сылтамалар ==
* [http://www.evpatoriya-rada.gov.ua Рәсми сайт]
5279

правок