««Хөсәения» мәдрәсәсе» битенең юрамалары арасында аерма

к
using AWB
(Төркем:Русия мәдрәсәләре)
к (using AWB)
{{Русия мәдәни мирасы|5610002001}}
[[Файл:Хөсәения.jpeg|right|300px|thumb|«Хөсәения» мәдрәсәсе]]
'''«Хөсәения» мәдрәсәсе''' — [[1891]]-[[1919 ел]]ларда эшләп килгән данлы уку йорты. Мәдрәсене Оренбургның беренче гильдиягилдия сәүдәгәрләре Хөсәеновлар: [[Əхмəт Хөсəенов|Әхмәт]] һәм [[Гани Хөсәенов|Гани]] үз хисапларына оештыралар. Алар мәдрәснең уку-укыту комплексын һәм мәдрәсә каршындагы мәчетне төзиләр.
 
== Оештыру тарихы ==
Оренбург үзәгеннән читтәрәк, татар бистәсе белән ике арада, мәдрәсәнең үз утарын төзү өчен заманына күрә бик кыйммәткә җир сатып алына. Озакламыйча шунда «Хөсәения»нең өч катлы төп уку корпусы, таш мәчете, имам өе һәм мәдрәсәнең хезмәткәрләренә исәпләнгән ике этажлы кечерәк торак биналары өчен дип нигез салына. Бу корылмаларның барысын да нык таштан һәм кирпечтән салалар. Мәдрәсәнең төп бинасы [[1905 ел]]да төзелеп бетә һәм шәһәр буйлап таралышып яшәгән һәм укыган шәкертләр шушында тупланалар. Бу өч катлы иркен йортта заманча җиһазландырылган уку классларыннан тыш бай гына китапханә һәм ашау-эчү, йокы бүлмәләре дә була.
 
== Уку-укыту процессы ==
 
== Танылган тәмамлаучылар ==
Хөсәения мәдрәсәсенең чагыштырмача кыска вакытта татар, башкортлардан тыш [[Казакъстан]], [[Урта Азия]] һәм [[Кавказ]] халыклары арасында абруй казануының төп сәбәбе – заман таләпләренә җавап бирердәй рәвештә укыту булган. Башка мәдрәсәләрдән аермалы буларак, мулла-мөәзиннәр биредән бик аз чыгалар.
 
Мондый фактны иске караштагы зыялыларның бер ише, зур гөнаһка исәпләп, патша җәнабларына, Синод әһелләренә һәм [[Үзәк диния нәзарәте|Диния нәзарәтенә]] кат-кат язып, әләкләп торалар: имештер, «Хөсәения» мәдрәсәсе чынлыкта мөселман кануннарын алга сөрүче уку йорты түгел.
 
Бу гаепләүләрдә дөреслек тә бар: «Хөсәения» иң алдынгы карашлы һзм белемле шәхесләр тәрбияләүне өстен куйды. Мәсәлән, тарихчы [[Зәки Вәлиди]], [[Сәгыйть Рәмиев]], [[Ильяс Кудашев-Ашказарский|Ильясбәк Кудашев-Ашказарский]], [[Мирхәйдәр Фәйзи]], [[Афзал Таһиров]], [[Шамил Усманов]], [[Шәехзадә Бабич]], [[Кәрим Хәкимов]], [[Муса Җәлил]] һәм башка бик күп язучылар, җәмәгать эшлеклеләре, илчеләр — шушы мәдрәсә шәкертләре.
* [http://tayanallaga.ru/avtorlar-isemlege/h-1241-midulin-liron/-h-1257-s-1241-enija-m-1241-dr-1241-s-1241-se.html Хөсәения мәдрәсәсе. әд-Дин вәл-әдәп журналы февраль]
* [http://vatantat.ru/page88085.htm А. Хәлим, М. Рәхимкулова. Европа университетына тиң мәдрәсә]
 
 
{{DEFAULTSORT:Хөсәения мәдрәсәсе}}
1 234 896

правок