«Глаукома» битенең юрамалары арасында аерма

123 байта убрано ,  4 ел элек
Создано переводом страницы «Суқараңғы»
(Создано переводом страницы «Суқараңғы»)
'''Глаукома '''(карасу авыруы) – [[Күз|күзнең]] эчке басымының югары күтәрелүеннән була торган дәвамлы күз авыруы. [[Гиппократ]] “glaukosіs”, ә [[Аристотель]] “glaukoma” дип исемне тәкъдим иткән, авыруның шулай аталуы 19 г-ның 60–70 елларыннан кулланышка керде. '''Глаукома''' – күздән сулы сыекчаның чыгуының бозылуы белән, күз эче басымының (КЭБ) югарылануы белән, күрү нервының атрофиясе белән һәм күрү хезмәтенең әкренләп түбәнәюе белән йөргән авырулар төре. Этиологиясына карап, беренчел һәм икенчел глаукоманы аералар. Беренчел - күздән сыекчаның агып чыгуына җаваплы корылмаларның үсешендәге кимчелекләргә бәйләнештә була. Икенчел глаукома күзнең башка авыруларының нәтиҗәсеннән (җәрәхәтләр, ялкынсыну һәм б.ш) туа. Беренчел глаукома беренче чиратта күз корылмасындагы картлык үзгәрешләрнең киеренкелеге белән, шуның белән беррәттән шәхси анатомия һәм метаболизм үзенчәлекләргә, кан-тамыр, нерв һәм эндокрин система торышына бәйләнештә барлыкка килә. Һәр авыруның барлык патогенетик факторлар ачыкланмый, ә аның кайбер бүлекләре генә ачыклана. Беренчел глаукоманы мультифакторлы авыруларга кертәләр.
 
Ачык почмаклы һәм ябык почмаклы глаукомаларны аералар. Беренче очракта, КЭБ югарылануы күзнең дренажлы системасындагы үзгәрешләр белән, ә икенчесе – төсле катлау тамыры белән алгы камера почмагының бөгелүе белән яисә гониосинехияләр белән бәйләнештә була.<ref>В. Н.Ноктаны Куймый, А. С. Мелентьева. "Җитәкчелеге буенча геронтологии һәм гериатрии", Клиник гериатрия. Мәскәү, 2008.</ref>
 
Күзнең эчке басымы билгеле бер дәрәҗәдә (уртача күләме 14 – 16 мм тер. баг., 26 мм тер. баг. булса, карасу авыруы башлана) күзнең эчке сыекчасының циркуляциясен рәтләп тора. Күзнең кан тамырлары белән аңа килгән нервлар хезмәтенең бозылуыннан күз сыекчасының циркуляциясе начарланып, күздән сыекча чыгу кыенлана. Шуның нәтиҗәсендә сыекча җыелып, күз эче басымының югарылануына китерә. Бу күзнең гади җайдагы йомышын түбәнәйтеп, күзнең челтәр катлавына килгән нервларның эше бозыла. Әгәрдә вакытында дәваланмаса, кешенең күрү сәләте начарланып, хәтта сукырлыкка да китерүе мөмкин.
Глаукома 40 – 50 яшьтәге кешеләр арасында барлыкка килә, кайчакта яшь балаларда (тумыштан килгән) һәм яшүсмерләрдә күзәтелә. Авыруның башлангыч чорында күзнең алды томанланып, яктыга караганда, “аллы-гөлле” күргәндәй билгеләр күзәтелә. Авыру күз алдындагы әйберне ачык күрә алмый. Бу билгеләр әүвәл бер күздә күзәтелә. Аеруча, таңда 1 – 3 сәгатьтә күз, чигә һәм маңгай төшен бер нәрсә кысып торгандай хис күзәтелә.
 
Карасу авыруы аяк астыннан да үсүе мөмкин. Бу чакта бер як күз, баш каты авырта. Авыруның күзе кызарып, кабагы шешенә, күрү сәләте түбәнәя. Кайбер кешенең күңеле болганып, коса. Авыруның алдын билгеләү өчен 40 яшьтән узган кешеләр елына 1 тапкыр күз басымын тикшереп торуы кирәк. Карасу йогышлы авыру түгел, әмма токым йөдәтүе мөмкин. Дәвасы: күз карасын тарайта торган дарулар (пилокарпин, карбахолин, прозерин, демекария бромиды, клофилин (изоглаукон), һ.б. кабул итәргә кирәк. Режим (8 сәгать төнге йокы, дөрес ашау, укыганда, язганда, телевизор караганда яктылык дөрес төшүе, һ.б.) катгый саклануы кирәк. Дару дәвасы ярдәм итмәсә хирургия операциясе ясала.<ref>"Казахстан": энцклопедия / Бас мөхәррире Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" баш редакциясе, 1998 [[:kk:Special:BookSources/5898001239|ISBN 5-89800-123-9]], шул VIII</ref>
 
== Чыганаклар ==
<references />
В.Н.Ярыгина, А.С.Мелентьева. «Руководство по геронтологии и гериатрии», Клиническая гериатрия. Москва, 2008.
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том
 
[[Төркем:Медицина]]
[[Төркем:Әлифба буенча авырулар]]
[[Төркем:Офтальмология]]
[[Төркем:Күз авырулары]]
1385

правок