«Суперсимметрия» битенең юрамалары арасында аерма

1791 байт добавлено ,  5 ел элек
төзәтмә аңлатмасы юк
(Яңа бит: «300px|мини|уңда|Һиггс вакыйгасы '''Суперсимметрия''' яки '''Ферми-Бозе симметриясе''…»)
 
Гадәттәге кисәкчекләрнең суперпартнерларын табу - заманча [[физика]]ның төп мәсьәләләренең берсе булып тора. [[Зур адрон коллайдеры]] аларны табырга һәм тикшерергә булышыр дип көтелә.
 
Суперсимметриянең математик аппараты [[1971]] елда [[ССРБ]]да тәкъдим ителә (Юрий Гольфанд, Евгений Лихтман, ДмитриемДмитрий Волков, Владимир Акулов), ә тулы суперсимметрия [[1973]] елда [[Австрия]] физигы Юлиус Весс тәкъдим итә.
 
==Суперсимметриянең яхшы яклары==
 
Заманча югары энергия физикасының төп теориясе - [[Стандарт модель]]дә суперсимметрия керми. Ләкин минималь суперсимметрия белән Стандарт модельдә яңа кырлар - кисәкчекләр (мультиплетлар) булырга тиеш:
*[[фермион]] кырлары (кварклар[[кварк]]лар һәм лептоннар[[лептон]]нар) өчен скаляр кырлар: скварклар[[скварк]]лар һәм слептоннар[[слептон]]нар (һәр кырга ике яңа кыр) кертергә кирәк;
*вектор бозоннарның[[бозон]]нарның кырлары: глюоннар[[глюон]]нар, фотоннар[[фотон]]нар, [[W һәм Z бозоннары]] өчен фермионнарның кырлары - глюиго[[глюино]], [[фотино]], [[зино]], [[вино]] (Стардарт модельнең һәр кырына ике яңа кыр) кертергә кирәк.
*Электрозәгыйфь симметрияне бозу өчен [[Һиггс бозоныныңбозоны]]ның 2 дуплеты кертергә кирәк, ягъни 5 Һиггс бозоны: коргылы Һиггс бозоны (2 иреклелек дәрәҗәсе), җиңел һәм авыр Һиггс бозонннары һәм псевдоскаляр Һиггс бозоны булырга тиеш.
 
Суперсиммерияне исбатлау өчен Зур адрон коллайдерында нәкъ шушы яңа кисәкчекләрне табырга кирәк.
 
== Әдәбият ==
 
* Семинар по суперсимметриям. Том 1. Алгебра и анализ: основные факты (И. Н. Бернштейн, Д. А. Лейтес, В. Н. Шандер) мцнмо 2011
* Весс Ю., Беггер Д. Суперсимметрия и супергравитация. М.: Мир, 1986. (недоступная ссылка с 18-05-2013 (939 дней))
* Уэст П. Введение в суперсимметрию и супергравитацию. М.: Мир, 1989.
* Горбунов, Д. С., Дубовский, С. Л., Троицкий, С. В. Калибровочный механизм передачи нарушения суперсимметрии // УФН, том 169, выпуск 7. — М.: 1999, с. 705—736.
* Лихтман Е. П. Суперсимметрия — 30 лет тому назад // УФН, том 171, выпуск 9. — М.: 2001, с. 1025—1032.
* Стивен П. Мартин Введение в суперсимметрию // arXiv.org, 1997(v1)-2011(v6) (англ.).
* «Суперсимметрия» Статья в «Физической энциклопедии».
* Новости Большого адронного коллайдера. Трения между суперсимметрией и данными LHC не так велики, как считалось ранее. «Элементы» (26 сентября 2013). Проверено 30 сентября 2013.
 
[[Төркем:Квант механикасы]][[Төркем:Физика төшенчәләре]][[Төркем:Элементар кисәкчекләр]][[Төркем:Кырның квант теориясе]]
22 323

правки