«Электр корылмасы» битенең юрамалары арасында аерма

173 байта добавлено ,  5 ел элек
төзәтү, викиләштерү
(төзәтү, викиләштерү)
{{Электродинамика}}
'''Эле́ктр корылмасы''' яки '''электр коргысы''' <ref>http://www.tatknigafund.ru/books/1832/read#page3</ref> – [[җисем]]неңҗисемнең [[электр кыры]] чыганагы булу һәм [[Электромагнит тәэсир итешүе|электромагнит тәэсир итешү]]ләрендә катнашу [[мөмкинлек|мөмкинлеге]] бирүче [[үзлек|үзлеге]]. Корылма микъдар [[характеристика]]сы булып тора. [[СИ]]да корылманың [[үлчәү берәмлеге]] – [[кулон]]. Корылма беренче [[тапкыр]] [[1785]] [[ел]]да [[Кулон законы]]нда кертелә. Бер кулонлы корылма бик зур: әгәр [[вакуум]]да ике корылма (q1=q2=1Кл) 1 м [[ераклык]]та урнашса, алар үзара 9×10<sup>9</sup> H [[көч]] белән [[тәэсир]] итешерләр иде.
 
 
'''Электр корылмасы зурлыгы''' (яки, электр коргысы) – уңай һәм тискәре тамгага ия булырга мөмкин, коргы йөртүчеләрнең һәм корылган кисәкчекләрнең микъдари характеристикасы.
 
Электр корылмасының билгеле йөртүчеләре булып электр корылган [[элементар кисәкчекләр]] – [[электрон]] (бер тискәре [[элементар электр корылмасы]]), [[протон]] (бер уңай элементар корылма) һәм башка азрак таралган кисәкчекләр. Электрон корылмасы −1,602176487(40)×10<sup>−19</sup> Кл. Тулаем алганда, табигатьтә уңай һәм тискәре корылмалар саны бер үк. Атом һәм молекулаларның корылмалар суммасы нульгә тигез, ә уңай һәм тискәре [[ион]]нарның коргылары [[каты җисем]]нәрнең [[кристаллик рәшәткә]]ләре [[бүлек]]ләрендә үзара [[компенсация]]ләнгәнкомпенсацияләнгән.
 
== Тарих ==
[[1729.|1729]] елда [[Шарль Дюфе]] ике төрле корылма булганлыгын ачыклый. Беренчесе [[пыяла]] белән [[ефәк]], икенчесе [[сумала]] белән [[йон]] ышкылганда барлыкка килә. Шуңа күрә Дюфе бу корылмаларны «пыяла» һәм «сумала» корылмалары дип атый. Уңай һәм тискәре коргылар атамаларын [[Бенджамин Франклин]] кертә.
 
== Искәрмәләр ==
== Моны да карагыз ==
* [[Нокта электр корылмасы]]
* [[КорылмаКоргы тыгызлыгы]]
 
== Әдәбият==
* «Физика: Югары техник уку йортлары өчен д-лек: Өч кисәктә. 2 кисәк»
Галимов Д.Г., Даутов Г.Ю., Тимеркәев Б.А.
 
[[Төркем:Физика]]
22 323

правки