Мәдәни мирас: юрамалар арасында аерма

3126 байт өстәлде ,  7 ел элек
к
төзәтмә аңлатмасы юк
кНет описания правки
[[Image:Plaque_Carthage_Unesco.JPG|thumb|[[Карфаген]]ның [[ЮНЕСКО]] Дөнья мәдәни мирас һәйкәле булуын белдергән билгесе.]]
'''Мәдәни мирас''' ("милли мирас" яки "мирас") - бер [[төркем]] яки [[җәмгыять]]нең элекке [[буын]]нардан калган, [[бүген]] тотылган һәм [[киләчәк]] буыннарның [[файда]]сы өчен сакланылган [[матдә|матди]] һәм матди булмаган [[мәдәният|мәдәни]] [[милек]]нең [[үрнәк]]ләре.
[[Image:Hubert_Robert_005.jpg|thumb|''Классик хәрабәләр'', [[Хьюберт Роберт]], 1798 ел.]] <!--[[Сүрәт]]ләнгән матди мәдәният үрнәкләре - [[обелиск]] һәм [[Мисыр]] [[пирамид]]лары хәрабәләре.]]
<gallery>
[[Image:Giovanni Paolo Pannini 002.jpg|thumb|''Рим хәрабәләре'', [[Джованни Паннини]], 1751 ел. [[Рим империясе]]нең сәнгать өлкәсендәге мәдәни мирасы соңрак [[Көнбатыш мәдәнияте]]нең үсеше өчен нигез булда, аеруча [[Ренессанс]] һәм бу сүрәтендәге [[Неоклассицизм]] үрнәге.]]-->
Image:Hubert_Robert_005.jpg|''Классик хәрабәләр'', [[Хьюберт Роберт]], 1798 ел. [[Сүрәт]]ләнгән матди мәдәният үрнәкләре - [[обелиск]] һәм [[Мисыр]] [[пирамид]]лары хәрабәләре.
'''Мәдәни мирас''' ("милли мирас" яки "мирас") - бер [[төркем]] яки [[җәмгыять]]нең элекке [[буын]]нардан калган, [[бүген]]ге тотылганкөндә яшәүче һәм [[киләчәк]] буыннарның [[файда]]сы өчен сакланылган [[матдә|матди]] һәм матди булмаган [[мәдәният|мәдәни]] [[милек]]нең [[үрнәккыйммәт]]ләреләр.
Image:Anker Grossvater erzählt eine Geschichte 1884.jpg|''[[Дәү-әти]] [[әкият]] сөйли'', Альберт Анкер, 1884 ел тирәсе.
 
Image:Plaque_Carthage_Unesco.JPG|[[Карфаген]]ның [[ЮНЕСКО]] Дөнья мәдәни мирас һәйкәле булуын белдергән билгесе.
Мәдәни мирас объектлары мәдәни милек, матди булмаган һәм табигый мирас төрләренә, [[кеше]]лек [[тарих]]ы өчен әһәмияте буенча җирле, региональ, дәүләт һәм халыкара дәрәҗәсендәге исемлекләргә кертелә.
Image:Giovanni Paolo Pannini 002.jpg|''Рим хәрабәләре'', [[Джованни Паннини]], 1751 ел. [[Рим империясе]]нең сәнгать өлкәсендәге мәдәни мирасы соңрак [[Көнбатыш мәдәнияте]]нең үсеше өчен нигез булда, аеруча [[Ренессанс]] һәм бу сүрәтендәге [[Неоклассицизм]] үрнәге.
 
</gallery>
[[File:World_Heritage_Logo_global.svg|20px]] ''Бөтенденья мәдәни мирас исемлеге'' {{UNESCO}} тарафыннан махсус халыкара ICOMOS, ICCROM һәм IUCN эксперт оешмалары киңәше буенча билгеләнә.
== Матди милек ==
{{seealso|:en:Material culture}}
''Матди мирас'' буларак төрле тарихи биналар һәм корылмалар ([[кирмән]], [[гыйбадәтханә]], [[сарай]], [[театр]], [[күпер]], һ.б.) һәм аларның хәрәбәләре, кеше корган [[һәйкәл]]ләр, мәйданнар һәм [[парк]]лар, мәдәни ландшафтлар (кеше тәэсире астында махсус сыйфатларны алган табигый [[урман]], [[күл]], [[чүл]] һәм [[тау]], һ.б. комплекслары) кебек объектлар дип атала.
 
Үрнәкләр:
* Кирмәннәр: [[Җеневез ныгытмасы (Кефе)|Җеневез ныгытмасы]], [[Казан кирмәне]], [[Форт Росс]], һ.б.
* Гыйбадәтханәләр:
* Һәйкәлләр:
* Мәйданнар: [[Регистан (Сәмәрканд)|Регистан]]
* Парклар:
* һ.б.
== Матди булмаган мирас ==
{{seealso|:en:Intangible cultural heritage}}
[[Image:Anker Grossvater erzählt eine Geschichte 1884.jpg|thumb|''[[Дәү-әти]] [[әкият]] сөйли'', Альберт Анкер, 1884 ел тирәсе.]]
''Матди булмаган мирас'' буларак төрле халыкларның үзенчәлекле мәдәни традицияләрен билгеләүче феноменнар атала.
Үрнәкләр:
* Музыка һәм җырлау стилләре:
* Бәйрәмнәр: [[Гербер]], [[Каравон]], [[Нәүрүз]], [[Сабан туе]]
* Йолалар:
* Дастан һәм легендалар:
* һ.б.
==Табигый мирас ==
[[File:Panorama presa las niñas mogan gran canaria.jpg|thumb|400px|[[Африка]]ның төньяк-көнбатыш ягында [[Атлантик океаны]]ндагы Гран Канария утравы уртасындагы эчерлек су экосистемасы.]]
{{seealso|:en:Natural heritage}}
Табигый мирас буларак кешеләр җәмгыяте тормышында турыдан-туры кулланылмаган, тик кешеләр тәэсире астында юкка чыгу куркынычы яный алган мохитләр атала. Үзләренә бәйле [[биотөрлелек]]нең бар төрләрен ([[флора]], [[фауна]], [[экосистема]]лар) һәм бәйле [[геология|геологик]] структураларның ([[геотөрлелек]]) бар элементларны ала.
== Шулай ук карагыз ==
{{Commonscat|Cultural heritage}}
99 784

правки