«Үсемлекләр» битенең юрамалары арасында аерма

3 байта добавлено ,  6 ел элек
к
clean up, replaced: [[Файл: → [[Рәсем: (2) using AWB
к (clean up, replaced: [[Файл: → [[Рәсем: (2) using AWB)
| wikispecies = Plantae
}}
'''Үсемлекләр''' ({{lang-la|Plantae}} яки {{lang-la|Vegetabilia}}) — күпкүзәнәкле [[организм]]нарының төп төрләренең берсе. Еш кына үсемлекләргә шулай ук [[суүсемнәр]]не кертәләр.
 
Хәзерге дөньяда үсемлекләрнең 350 меңнән артык төре исәпләнә. Алар планета биомассасының, ягъни анда яшәүче барлык тере организм­ләр — [[Җир]] йөзендәге органик матдәне төп җитештерүчеләр ''([[продуцентлар]])''.
 
Төрле климат зоналарында нәкъ менә төрле үсемлекләр бергәлекләре биомнар­ның структурасын билгели. [[Биом]] — бил­геле бер җирлектә: [[тундра]]да, [[яфраклы урман]], [[дала]], [[тропик урманнар]], [[саванна]] һ. б. урыннарда таралган тере организм­нар ''([[хайваннар]], үсемлекләр, [[гөмбәләр]] һәм [[микроорганизмнар]]'') җыелмасы ул.
[[ФайлРәсем:Ferns02.jpg|thumb|270px|left|[[Абагалар]]]]
Әмма гаять күптөрлелеккә ия булула­рына карамастан, үсемлек организмнар­ның уртак билгеләре бар, алар җыены­сы бергә үсемлекләрне терек табигать­нең башка патшалыгы вәкилләреннән аерып тора.
 
2. Үсемлекләрнең [[пластидлар]]да ясала торган үзенчәлекле [[пиг­мент]]лары, мәсәлән '''[[хлоропласт|хлрофилы]]''' бар. Башка пигментлар — кыз­гылт сары һәм кызыл каротиноидлар яфраклар саргайганда барлыкка килә һәм үсемлекнең аерым өлешләренә (җимешенә, чәчәгенә) төрле төс бирә. Бу пигментлар, фотосинтезда катнашып, үсемлекнең тереклек эшчәнлегендә мөһим роль уйный.
[[ФайлРәсем:Plant_cell_structure_svgPlant cell structure svg.svg|thumb|270px|right|Үсемлек күзәнәгенең төзелеше]]
3. Үсемлек организмының тереклек эшчәнлеге процессларын үсемлек гормоннары — '''[[фитогормоннар]]''' көйли. Аларның үзара тәэсир итешүе үсемлекнең үсүен, үсешен һәм башка физиологик процессларны тәэмин итә. Моның мисалы булып үсемлекнең картайган тукымаларында барлыкка килә торган [[этилен]] яки үсүне тизләтүче матдәләр — ауксиннар хезмәт итә. Фитогормоннар бик аз микъдарда синтезлана һәм организмның үткәргеч системасы буйлап күчә.
1 234 896

правок