«Бруней» битенең юрамалары арасында аерма

1 байт убрано ,  6 лет назад
к
clean up, replaced: [[Файл: → [[Рәсем: (2) using AWB
к (clean up, replaced: [[Файл: → [[Рәсем: (2) using AWB)
|байрак = Coat of arms of Brunei.svg
|герб =Flag_of_Brunei.svg
|девиз =Brunei Darussalam ({{lang-ms|Бруней — җиһан бишеге}}); </br /> икенче девиз: «Аллаһка һәрвакыт хезмәт итү»
|гимн = Ya Allah lanjutkan la usia Duli tuanku
|карта = Location Brunei ASEAN.svg
== Физик-географик характеристика ==
=== Географик урнашу ===
Бруней Көньяк-Көнчыгыш Азиядә, [[Калимантан]] утравының төньяк-көнбатыш ярында урнашкан һәм ул [[Малайзия]]нең 30 чакрым тирәсе территориясе белән бүленгән ике аерым өлкәдән тора. Төньякта илне [[Көньяк Кытай диңгезе]] юа. Диңгез яр буе бертөрле түгел, төньяк-көнчыгышта күпсанлы утраулары белән Бруней култыгы бар ә көнбатышта комлы сөзәк яр өстенлек итә.
 
=== Рельеф һәм геологик төзелеш ===
=== Климат ===
Климат тропик, экваториаль. Көньяк Кытай диңгезе акваториясеннән килүче муссоннар тәэсиренә дучар. Һава температурасы бөтен ел дәвамында 26о С тирәсендә. Ил территориясенең 75% дымлы тропик урманнар алып тора.
 
 
{| class="wikitable" style="font-size:90%;width:100%;border:0px;text-align:center;line-height:120%;"
[[1839 ел]]да солтан хезмәтендә булган авантюрист Дж.Брук монда фетнә күтәрә һәм үзенә төньяктагы җирләрне (Саравак) буйсындыра. Солтаннан Брук «раҗа» титулы ала. «Ак раҗалар» идарәсеннән соң Саравак Малайзия кулына күчә.
 
[[1888 ел]]да бөтен Бруней Британ протекторатына әйләнә. [[1959 ел]]да, берничә фетнәдән соң, [[Бөек Британия]] Брунейга эчке мәсьәләләрне чишү буенча мохтарият бирә, ә 1984 елның 1 гыйнварында тулы бәйсезлек игълан ителә.
 
[[1992 ел]]да «Малай ислам монархиясе» концепциясе кабул ителә. Солта Хәссәнәл Болкиах җәмгыятьнең сак модернләштерү сәясәте алып бара.
 
== Дәүләт төзелеше ==
[[ФайлРәсем:Hassanal Bolkiah 2002.jpg|thumb|150px|right|Бруней солтаны [[Хассанал Болкиах]]]]
Дәүләт һәм хөкүмәт башлыгы – солтан. Ул шулай ук дәүләттәге мөселманнарның дини лидеры да. Хөкүмәттә, гадәттә, солтанның якын кешеләре әгъза булып торалар.
 
== Административ бүленеш ==
{{Төп мәкалә|Брунейның административ бүленеше}}
[[ФайлРәсем:Brunei districts numbered.png|frame|right|Брунейның административ бүленеше]]
Бруней ''даирә'' дип аталучы 4 округка бүленгән.
# [[Белайт]]
 
=== Дин ===
Рәсми дин – [[ислам]] (аны халыкның 67% тота), 13 % - [[буддистлар]], 10% - [[христианнар]] (күбесенчә протестантлар), 10% - калганнар (гадәттә, абориген культлары). [[1980-еллар]] ахырында «Малай ислам монархиясе» концепциясе кабул ителә, ул исә Бруней территориясендә исламның төп роль уйнавы белән бергә, барлык диннәрнең дә тигез хокуклы булуы һәм хөрмәт ителүен күздә тота.
 
Христиан конфессияләреннән монда [[протестанлык]] һәм [[католицизм]] таралган. [[Конфуцианлык]] һәм [[даосизм]] кытай мәхәлләләрендә яшәп килә.
== Икътисад ==
{{Төп мәкалә|Бруней икътисады}}
Бруней икътисадының нигезен [[нефть]] (елына 10 млн т дан артык) һәм [[табигый газ]] табу тәшкил итә. Аларның экспорты дәүләткә тулаем җыемнарның 90% күләмендә байлык бирә. Нефть һәм газның бай запаслары аркасында Бруней [[Азия]]дә яшәү дәрәҗәсе буенча беренче урыннарда тора.
 
Авыл хуҗалыгы зәгыйфь үсеш алган, туклану продуктларының 80% Бруней читтән кертә. Монда дөге, яшелчәләр, җимешләр үстерелә, тавыклар, үгезләр, кәҗәләр үрчетелә.
1 215 225

правок