«Mongol tele» битенең юрамалары арасында аерма

4140 байт убрано ,  14 ел элек
Redirecting to Монгол теле
Нет описания правки
(Redirecting to Монгол теле)
{{TwinLAT|#REDIRECT [[Монгол теле}}]]
{{tel|isem=Mongol tele|üzisem=Монгол
|ğäilätöse=yellowgreen| däräcä=-
|illär=[[Mongolía]], [[Qıtay]], [[Räsäy]], [[Qırğızstan]]…
|region=Urta [[Asía]], Yıraq Könçığış
|söyläşüçe=5,7 million
|ğäilä=[[Altay telläre]]
:Mongol tarmağı
::Tönyaq wä Üzäk Mongol törkeme
::::'''Mongolça'''
|räsmi=[[Mongolía|Mongol Réspublikası]]
|idärä=-
|iso1=mn|iso2=[http://www.ethnologue.org/show_iso639.asp?code=mon mon]|sil=-
}}
 
'''Mongol tele'''. Bu termin [[Mongolía]]nıñ [[Mongollar]]ı tele wä barça Mongol törkeme telläre añlata. Monnan tış "Mongol tele" terminı belän şulay uq borınğı ğomumi Mongol tele häm iske yazu Mongol tele añlana.
 
== Mongol tele tar mäğnädä ==
[[Mongollar]]nıñ, töp [[Mongolía|MR]] xalqınıñ wä [[Eçke Mongolía]]nıñ wä törle[[Qıtay]] regionlarında yäşi torğan ayırım törkemnärneñ tele. Töp dialekt buyınça yış ''xalxa*mongol'' yä ğadi ''xalxa'' atala.
Xalxa teleneñ ädäbiät normı häm [[Mongolía|MNR]] däwlät tele xälät bar. Anda söyläşüçelär sanı 2.3 mill. keş. çaması([[1995]]). Xalxa dialektı mongol tele dialektlar üzäk törkemenä kerä. Anıñ beländer berättän könçığış da könbatış gruppları şulay uq ayırılalar. Dialektlar arasındağı ayırımlıklarnıñ nigezdä [[Fonetika|fonetik]] täbiğäte bar.
 
Mongolía milli tele bularak ul Mongol xalıq révolutionennän ([[1921]]) soñ xalxa dialektı buyınça tözelä başladı. [[1943]]nçe yıldan birle anıñ [[kirillik älifba]] buyınçağı yazuı bar.
 
== Mongol telläre törkeme ==
Xalxa-mongol belän mongol yazuı tele mongol telläre törkemenä kerälär. Bu törkem kiläçäk törkemnärgä bülenä: Tönyaq-Mongol telläre: [[Burât|burât]], [[Qalmıq|qalmıq]], [[Ordos tele|ordos]], [[Xamnígan tele|xamnígan]], [[Oyrat tele|oyrat]]; Könyaq-Mongol telläre: [[Dagur tele|dagur]], [[Şira-Yugur tele|şira-yugur]], [[Dongxiang tele|dongxiang]], [[Baoan tele|baoan]], [[Tu tele|tu]]; [[Mogol tele|mogol tele]] [[Äfgänstan]]da ayırımça bula. Bu tellär ber-bersenä bik yaqın.
 
Üz tözüe buyınça, bolar agglütinativ tellär flektivlek elementläre belän bula. Küpçelek tellärdä (qalmıqtan häm burâttan başqa) şäxessez fiğil törlänüe sífatlı. Monnan tış morfologiä sferasında alarda süz alıştıruı häm süz eşäwe arasındağı ayırma yuq. Mäsälän, [[kileş]] formaları ber süzneke yaña süzlär kebek bula häm tağın ber tapqır kileş buyınça törlänä alalar. İälek almaşlıqları urınında ayırım affíkslar bar: şäxesle dä şäxessez. Predikativ affíkslar buluı, isemlär fiğil kebek törlänä alalar, dip täesir qaldıra. Süz törläre yomşaq ayırıla. Bolar: [[İsem|isem]], [[Fiğil|fiğil]] dä üzgärmäüçe kicäkçälär. İsem dä sífat küpçelek tere tellärdä häm yazu tellärendä morfologikça tügel ä [[sintaksís]] funktionı belän genä ayırılalar.
 
Sintaksísta spetsial bilgelänüçe aldında bilgeläwçe urını, cömlä axırında fiğil urını da bilgelänüçe wä bilgeläwçe kileş yä san buyınça kileşterü yuqlığı bula.
{{Lang-stub-lat}}
 
[[Category:Mongol tele]]
[[Category:Mongol telläre]]
 
[[am:ሞንጎልኛ]]
[[az:Monqol dili]]
[[bg:Монголски език]]
[[br:Mongoleg]]
[[cs:Mongolština]]
[[da:Mongolsk (sprog)]]
[[de:Mongolische Sprache]]
[[en:Mongolian language]]
[[eo:Mongola lingvo]]
[[es:Idioma mongol]]
[[et:Mongoli keel]]
[[fa:زبان مغولی]]
[[fi:Mongolin kieli]]
[[fr:Mongol]]
[[he:מונגולית]]
[[hsb:Mongolšćina]]
[[hu:Mongol nyelv]]
[[io:Mongoliana linguo]]
[[is:Khalkha]]
[[it:Lingua mongola]]
[[ja:モンゴル語]]
[[ko:몽골어]]
[[lt:Mongolų kalba]]
[[lv:Mongoļu valoda]]
[[mn:Монгол хэл]]
[[nl:Mongools]]
[[no:Mongolsk]]
[[pl:Język mongolski]]
[[pt:Língua mongol]]
[[ro:Limba mongolă]]
[[ru:Монгольский язык]]
[[sq:Gjuha mongoleze]]
[[sv:Mongoliska]]
[[tg:Забони муғулӣ]]
[[th:ภาษามองโกเลีย]]
[[tr:Moğolca]]
[[uk:Монгольська мова]]
[[zh:蒙古语]]
211

правок