Бруно Адлер

Бруно Фридрихович Адлер (1874 - 1942) - рус һәм совет географы, этнограф, археолог, антрополог, музей белгече, укытучы, профессор [2].

Бруно Адлер
Туган 26 октябрь 1874 ел
Воронеж
Үлгән 1942 ел
Омск
Яшәгән урын Олькеницки урамы[1]
Милләт Россия, СССР
Ватандашлыгы Россия империясе
Flag of the Soviet Union (1923-1955).svg СССР
Әлма-матер Мәскәү университеты
Һөнәре географ, этнолог, антрополог
Эш бирүче Казан дәүләт университеты, Мәскәү дәүләт университеты
Балалар Vera Kopetz[d]
Гыйльми дәрәҗә: география фәннәре кандидаты
Гыйльми исем: профессор

БиографияҮзгәртү

1874 елның 26 октябрендә Воронеж шәһәрендә туган.

1899 елда ул Мәскәү университетының физика һәм математика факультетында табигый фәннәр бүлеген тәмамлый. Аннан соң ул Лейпциг университетына белемен арттыру өчен бара. Анда ул җирле этнографик музейда эшли, Көнбатыш Европаның башка музейларын карый һәм өйрәнә. 1901 елда ул Россиягә әйләнеп кайта.

1902 елда ул Казан музее директоры итеп билгеләнә. Аның җитәкчелегендә бу музей Россиянең иң яхшы археология һәм этнография музеена әйләнә.

1906-1910 елларда Санкт-Петербург хатын-кызлар педагогик институтында антропология укыта.

1911 елда ул "Борынгы халыкларның карталары" темасы буенча кандидатлык диссертациясен яклый. Шул ук елда Казан университетының география һәм этнография кафедрасы профессоры итеп сайлана. 1918 елда археология, тарих һәм этнография җәмгыяте председателе итеп сайлана. Совет хакимиятенең беренче елында Казанда тудырылган Төньяк-Көнчыгыш археологик һәм этнографик институтның этнографик факультеты деканы булып хезмәт итә, 1919 елдан Казан шәһәре музее мөдире булып эшләде.

1922 елда ул Мәскәүгә китә һәм Казанга кире кайтмый. Аның китүеннән соң Казан университетында этнографиянең фән буларак өйрәнелүе туктатыла.

1922 елдан ул Мәскәүдә эшли башлый. Анда башта доцент, аннары Мәскәү университеты профессоры була, Урал, Себер һәм Ерак Көнчыгышны өйрәнү җәмгыятенең этнографик бүлеген җитәкли.

Ул Бөек Совет энциклопедиясенең беренче басмасын әзерләүдә катнашкан, анда антропология һәм этнография турында мәкаләләр редакцияләгән. Аның студентлары арасында булачак профессорлар Сергей Теплухов, И. A. Лопатин, Н. И. Воробьев, С. Н. Лаптев һәм башкалар була.

1930 елның декабрендә Беренче Бөтендөнья музее конгрессында аны ныкъ тәнкыйтьлиләр. 1933 елның 7 декабрендә аны кулга алалар һәм Төньякка сөргенгә җибәрәләр, аннан соң 7 ел төрмәгә хөкем итәләр. Соңрак НКВД җитәкчелегендәге махсус очрашу карары белән 1942 елның мартында Омск шәһәрендә атыла.

1990 елда реабилитацияләнә.

Төп хезмәтләреҮзгәртү

  • «Возникновение одежды: Очерк Б. Ф. Адлера». СПб.: Худож. типо-лит. А. К. Вейерман, 1903.
  • «Кабинет географии и этнографии при И. Казанском университете». М.: типография И. А. Кушнерев и К°, 1913.
  • «Г. Н. Потанин, как путешественник и географ». Казань: типо-лит. Имп. Ун-та, 1916.
  • «Происхождение человека». М.: изд-во 1-го Моск. госуд. ун-та, 1929.

АдресларыҮзгәртү

Казанда: Югары-Федоровская урамының бер яклы урамы, Селиванов йорты. [3]

ИскәрмәләрҮзгәртү

ӘдәбиятҮзгәртү

  • Кротов П. И. “Б. Ф.Адлер һәм аның география һәм этнография буенча фәнни хезмәтләре ”. Казан, 1911.
  • Зорин Н. В. "Профессор Бруно Фридрихович Адлер музей белгече буларак" // "Илнең урта мәктәп музейлары тарихы. Музей һәм шәхес ". Сыктывкар, 1994.
  • Корсаков С. Н. "Бруно Адлер һәм кеше институты турында" // "Кеше". РАН (М.), 2008. №. 4. 5-10 б.
  • Руденко К. А. "Б. Ф. Адлерның музей эшчәнлеге (Казан чоры)" // "Казан дәүләт мәдәният һәм сәнгать университеты бюллетене." 2005. Чыгарылыш 3. 29-35 б.
  • Черных E. "Бруно Адлерның үлемгә китергән мәкаләсе ".

СылтамаларҮзгәртү