Төп менюны ачу


Белосток (пол. Białystok, белар. Беласток, литв. Balstogė, рус. Белосток) — Польша шәһәре, Подлясье воеводалыгының административ үзәге.

Бәлысток
Rynek Kościuszki, Białystok (2).jpg
POL Białystok formal COA.svg
Халык саны 297 288 (31 декабрь 2017) Edit this on Wikidata
Нигезләнгән 27 июль 1691 Edit this on Wikidata
Хөкүмәт башлыгы Tadeusz Truskolaski Edit this on Wikidata
Сәгать кушагы UTC+01:00, UTC+02:00
Кардәш шәһәрләр Эйндһовен[1], Калининград[1][2], Каунас[1][3], Реҗҗо-ди-Калабрия, Елгава[1], Һродна[1], Милуоки[1], Дижон[1], Ченстохова, Псков[1], Чунцзо[d][1], Гөмре[1], Таллин, Лутск[1], Бельцы[d][1], Борнова[d][1], Гори[d][1], Өркет[1], Йехуд[d][1], Лусака[d][1], Мадзара-дел-Валло[1], Слима[d][1], Сумкает[1] һәм Тум[1]
Җәгърафия
АТБ Подлясье воеводалыгы
Ил Пүлшә
Мәйдан 102 дүрткел километр
ДДӨБ 120 ±1 метр, 160 ±1 метр Edit this on Wikidata
Координатлар 53.12°N 23.17°E Edit this on Wikidata
Пучты индексы 15-001 Edit this on Wikidata
Телефон коды 85 Edit this on Wikidata
Хөкүмәт башлыгы Tadeusz Truskolaski Edit this on Wikidata
Нигезләүче Гедимин Edit this on Wikidata

Халык саны — 294 001 кеше (2011).[4]

ГеографияҮзгәртү

Шәһәр Супрасль елгасында, Төньяк Подлясье түбәнлегендә, Варшаудан 188 километр төньяк-көнчыгышрак урнакан.

ТарихҮзгәртү

 
Казан соборы, XIX гасырның икенче яртысы

Беренче тапкыр 1437 елда телгә алына.

1749 елда шәһәр статусы бирелә.

Речь Посполитаяның өченче бүлүе буенча (1795 ел) Пруссия составына кертелә. Тилзит солыхы буенча (1807 ел) Наполеон тарафыннан Русия империясе составына тапшырыла.

1842 елга кадәр Русия империясенең Белосток өлкәсе үзәге, 1842 елдан — Гродно губернасыеың өяз шәһәре.

Беренче бөтендөнья сугышыҮзгәртү

Беренче бөтендөнья сугышы барышында 1915 елның 13 августында шәһәр алманнар тарафыннан басып алына. 1918 елның мартында Белорус Халык Республикасы өлеше булып игълан ителә. 1919 елның 19 февралендә Польша тарафыннан басып алына. 1920 елның 28 июлендә Кызыл Армия Белостокны ала, шәһәрдә Польшаның коммунистик хөкүмәте оештырыла. Бер ай үткәч поляклар тарафыннан кайтарыла.

1919–1939 елларда — Польшаның Белосток воеводалыгының үзәге.

Икенче бөтендөнья сугышыҮзгәртү

1939 елның сентябрьдә алманнар тарафыннан басып алына, ләкин Молотов-Риббентроп килешүе буенча шунда ук ССРБ составына тапшырыла. 1944 елга кадәр БССРның Белосток өлкәсе үзәге булып торган. 1941 елның 27 июнендә алманнар шәһәрне кабаттан басып алалар, шуның белән бергә шәһәр тирәсендә Белосток-Минск сугышы барышында 10-нче совет армиясе чолганышка эләккән.

Нацист оккупациясе вакытында — Белосток окургы үзәге.

1944 елның июльдә шәһәр Кызыл Армия тарафыннан азат ителә, ә шул ук елның сентябрьдә Белосток янәшәсендә булган районнары белән Польшага тапшырыла.

ХалыкҮзгәртү

1857 1897[5] 1921[6] 1931[7] 1950 1960 1970 1978 1988 2002 2011[4]
13 787 66 032 76 792 91 335 68 503 120 921 168 500 211 600 264 309 291 660 294 001

Милли составҮзгәртү

2002 елдагы милли состав:[8]

1921 елдагы милли состав::[9]

1897 елдагы милли состав:[10]

ИкътисадҮзгәртү

Азык-төлек, агач эшкәртү, керамик сәнәгатьләре, машиналар төзү.

МәгарифҮзгәртү

Шәһәрдә 15 югары уку йорты урнаша; 1997 елда Белосток дәүләт университеты ачылган.

ГалереяҮзгәртү

Шәһәрдә туганнарҮзгәртү

  • Максим Литвинов (чын исем — Меер-Генох Моисеевич Валлах) — инкыйлабчы, ССРБ дәүләт эшлеклесе.

ИскәрмәләрҮзгәртү